فصل اول برآمدن صفويان اسماعيل در تابستان سال « 1 » 906 / 1501 پس از پيروزى بر آق‌قويونلوها ، وارد تبريز ، تختگاه تركمانان شد و بر تخت شاهى جلوس كرد . اسماعيل ، بدين‌ترتيب ، حكومت سلسله صفويان را در ايران برپا كرد كه تا سال 1148 / 1736 ادامه يافت . او كه پس از مرگ برادر خويش سلطانعلى ، مرشد اعظم طريقت اردبيل شده بود ، سرانجام قدرت سياسى را كه پيشتر پدر و جدش جانشان را بر سر آن باخته بودند ، بدست آورد . چه بپذيريم كه اين واقعه طليعه تاريخ نوين ايران بوده و چه نپذيريم ، بهرحال قطعا دوره‌اى جديد آغاز شده بود . دستاورد تاريخى صفويان استقرار حكومتى مقتدر و درازآهنگ ، پس از قرنها حكومت بيگانگان در ايران و دوره‌اى از تجزيه آشفتگى سياسى بود . با اينكه سلسله‌هاى پيشين تركمانان يعنى قراقويونلوها و آق‌قويونلوها ، با پيگيرى اهداف ظاهرا مشابه براى مدتى كوتاه ، زمينه‌هاى يك‌چنين دستاوردى را آماده و فراهم‌ساخته و تا حد و حجم قابل اعتنايى هم بدان تحقق بخشيده بودند ، ولى كاميابيهاى آنها زودگذر و زمانمند بود . تركمانان عليرغم پيشرفتهاى نظامى و سياسى كه در اواخر سده هشتم / چهاردهم و نهم / پانزدهم داشتند و مثلا توانستند استقلال خود را در مقابل همسايگان مقتدر چون عثمانيان ، مماليك تيموريان حفظ كنند و حكومتهائى جديد برپا دارند كه نمونه آنها سلطنت جهانشاه و اوزون حسن بود ، امّا هيچ‌يك از حكام اين دو سلسله نتوانست ساختار سياسى پايائى درافكند . گواينكه حكومت اينها به درون سرزمين ايران كشيده شده بود ، ولى از زاويه ديد تاريخ ايران صرفا تشكل‌هاى سياسى موقت و

--> ( 1 ) - اين تاريخ را گلاسن با قطعيت در Die Fruhen Safawiden ، ص 85 ثابت كرده است .