افتاد . امّا شاه به جاى بازگشت به خراسان ، در ابهر ييلاق كرد و زمستان را در قزوين گذراند . تابستان سال بعد ، شاه در رأس سپاهى توانمند به طرف خراسان راند . حكام عبيد اللّه خان با شنيدن خبر حركت او ، هزيمت كردند . خود عبيد اللّه خان هم از هرات عقب نشست و سعى كرد در مرو پناه بگيرد و نيروهاى كمكى تدارك ببيند ولى چون نتوانست به سوى بخارا راند . شاه ، خراسان را بدست شاهزاده بهرام ميرزا سپرد و قاضى خان تكلو را اتابك او قرار داد . شاه به‌رغم سرنيامدن فصل ، خراسان را بار ديگر در منتصف ربيع الاول 937 / آغاز نوامبر 1530 ترك گفت و شايد دليل آن هم اين بود كه اگر زمستان را در آنجا مىبود مشكلات تهيه سيورسات و تداركات براى سپاه بيشمارش روى مىنمود . در اين زمان دربار ايران شاهد سقوط چوهه‌سلطان و كنارگذارى قبيله تكلو بود . وقايعى كه با اين قضيه پيوند خورد آنچنان چشمگير بود كه ازبكان به محض اطلاع ازان تصميم به حمله دوباره به خراسان گرفتند . حمله عثمانيان به شمال غرب ايران كه بعدا بر سر آن خواهيم شد ، عامل ديگرى بود . شاه در سال 935 / 1528 در مقابل پيشرفت عثمانيان ، خشمگينانه ، واكنش نشان داد و به طرف آذربايجان راند ، چنانچه حمله تازه ازبكان در بهار سال 938 / 1532 باعث نشد كه آذربايجان را ترك گويد . دليل ارزيابى متفاوت او از دشمنان شرق و غرب ايران احتمالا نه‌تنها در توان نظامى عظيم عثمانى و كاميابيهاى آشكار سياستهاى توسعه‌طلبانه آنها نهفته بود ، بلكه اوضاع اقليمى و جغرافيايى - سياسى هم معضلى بود . ايالت دوردست خراسان بوسيله منطقه مسكونى باريكى بين جبهه جنوبى كوهستانهاى البرز و كناره شمالى كوير با ايالات مركزى صفوى ارتباط داشت ؛ دشمنى چون ازبكان كه بيشتر چشم به خراسان داشتند ، به‌ندرت درصدد برمىآمدند تا عمليات وسيعى را به انجام رسانند ( گواينكه آنها گاهى دست به اين نوع عمليات مىزدند و مثلا در سال 939 / 1533 تا منطقه رى فراز آمدند ) . از طرف ديگر ، در آذربايجان با اراضى وسيع زراعى آن ، علائق حياتى در خطر بود و راههاى متعدد دسترسى به ايالات مركزى ايران در آنجا قرار داشت . چهارمين حمله ازبكان به خراسان مصادف با اقامت شاه در تبريز بود . اين حمله تقريبا به اشغال كامل خراسان انجاميد . هرات به تنهايى در مقابل اين حمله ايستادگى كرد و محاصره آن يك‌سال‌ونيم به طول انجاميد و هنوز مقاومت مىورزيد كه عبيد اللّه به ناگهان در منتصف ربيع الاول 940 / اوايل اكتبر 1533 آهنگ بازگشت كرد . او اين تصميم را به سبب اوضاع داخلى سرزمينش ماوراء النهر گرفت نه خبر پيشرفت شاه طهماسپ به طرف خراسان كه نزديك به دو ماه طول كشيد . اينكه پادگان هرات توانست شدايد محاصره طولانى را تحمل كند جاى شگفتى است