طاووسى را نشان مىدهد كه تمام‌رخ تصوير شده است . اين مرغ در بهترين نگاره‌هاى شاهنامه به گونه عنصر تزيينى بارها در وسط ايوان نقش بسته است « 1 » . نگاره‌هاى ديگرى كه به منطق الطير افزوده شده ، از تركيب‌بندى اصيل كمترى برخوردار است ، امّا در بعضى از آنها ازجمله نگاره « قتل مرد بيمار بدست غازى » لحظاتى از حركت روشن در فضاهاى سنتى احساس مىشود . در حالى كه حتى معمارى آنها با مقرنس‌هاى ايوان كه نظير تالار پذيرائى عالىقاپو است ، منطبق با زمان است . حبيب اللّه در نقاشى دختر نحيف مسيحى در داستان شيخ صنعان ، طراحى قابل و با كمال پيكره است « 2 » . او بر خلاف موقعيت سست و بيحال قرن يازدهم / هفدهم ، ظرافت و لطافت اين سده را به نمايش گذاشته است . در پشت كوشك باغ آخرين دورنماهاى باغى سده دهم / شانزدهم همراه با باغبان افسرده‌اى كه به دسته بيل دراز خود تكيه داده ، ديده مىشود . در اينجا دليلى وجود ندارد كه كل چهار نگاره را از آن حبيب اللّه ندانيم . مهمترين تحول ربع پسين سده دهم / شانزدهم رشد علاقه به تصوير پيكره‌هاى مستقل است . با اينكه تعدادى از پيكره‌هاى مستقل را مىتوان به زمان سلطان حسين بايقرا در هرات و حتى بعضى از آنها را به خود بهزاد نسبت داد ، ولى دلايل كمى درخصوص وجود پيكرنگارى مستقل قبل از سال 1500 م . وجود دارد . تك‌چهره معروف مير عليشير نوائى « 3 » مىبايد به ايام بعد تعلق داشته باشد چون اين تصوير احتمالا حاوى امضاى درست محمود مذهّب نقاش بخارا در دهه 1530 م . و 1540 م . است و حال آنكه ميرعليشير در سال 916 / 1501 دار فانى را وداع گفت . در زمان شاه طهماسپ ، از نقاشانى چون مير مصور ، محمد قديمى ، كمال تبريزى و عبد العزيز كاشانى به عنوان « چهره‌نگار و چهره‌گشا » نام برده شده ولى چيزى از آثار چهره‌نگارى آنها باقى نمانده است . مهمترين پيكره‌نگارى كه در دست است از مير مصور چهره شاهزادگان جوان و صفحاتى است كه در موزه بريتانيا ( تصوير a 63 ) « 4 » و موزه هنرهاى زيباى « 5 » بستن است . فرزند او مير سيد على هم قبل از اينكه در ملازمت همايون راهى هند شود ، طرحهايى مشابه از شاهزادگان تهيه كرده بود . تاريخ اين طرحها مىبايد در بين سالهاى 1535 م . و 1540 م . باشد . گفته‌شده كه مظفر على هم چهره‌نگارى بىنظير بوده و در قزوين ديوارهاى چهلستون را تزيين كرده بود « 6 » . او

--> ( 1 ) - رابينسون Persian Miniature Painting ، شماره 603 ، تصوير 29 . ( 2 ) - ساكيسيان ، Le Miniature Persane ، شماره 185 ، كونل ، Miniaturemalere ، تصوير 87 . ( 3 ) - بينيون ، نقاشى نگارگرى ايران . شماره 74 ( d ) ، تصوير LXXVI . ( 4 ) - SPA ، تصوير 901 . ( 5 ) - ساكيسيان ، La Miniature Persane ، شماره 137 . ( 6 ) - اسكندر منشى ، منقول در آرنولد ، نقاشى در اسلام ، ص 141 .