« لهستانى » تحت‌تأثير اين قاليها بوده ، سؤالى است كه جاى بحث و گفتگو دارد . اخيرا اشاره شده كه بعضى از آنها ريشه در هند دارند و نيز با اصطلاح « هندى - اصفهانى » مواجه هستيم . مىدانيم كه اين قاليها به هند صادر مىشد و در آنجا مورد تقليد قرار مىگرفت . حتى امروزه هم در كاخ جيپور ، سرى كاملى از آنها وجود دارد . به نظر من تمايز دقيق بين قاليهاى هندى و ايرانى از اين نوع به هيچ‌وجه قابل پيجوئى نيست : حداقل چيزى از يافته‌ها منتشر نشده است . قاليهاى متأخر « هرات » ازجمله كالاهايى بود كه با مذاق و سليقه اروپائيان سازگارى داشت و مورد عنايت آنها بود چون علاوه بر وجود تعداد بيشمارى از آنها ، اين قاليها نقاشيهايى را مخصوصا از تصاوير نقاشان صحنه‌هاى روزمره قرن هفدهم هلند بازنمايى كرده بودند ؛ اين قاليها بيشتر از همه‌جا در هلند و پرتقال وجود داشتند . اين دو مملكت بوسيله كمپانىهاى هند شرقى روابط تجارى نزديكى با ايران و هند داشتند . ازاينرو يهان كونائوس " Johan Cunaeus " فرستاده كمپانى هند شرقى هلند ، در سال 2 - 1651 م . در گزارشهاى خود مىنويسد كه چهل‌ونه تخته قالى در اصفهان خريد و سپس آنها را از راه خشكى به هرمز آورد و از آنجا از راه دريا به پايگاه كمپانى در باتاويا و سپس هلند ارسال داشت « 1 » . پدرو تيخيرا در آغاز سده هفدهم از تجارت با پرتقال در هرمز مىنويسد كه : « از ايالات ايران كاروانها و يا قافله‌هاى عظيمى وارد هرمز مىشوند تا با پرتقاليها و ساير مسيحيان و بربرها و مغربيهائى كه ساكن هرمز هستند تجارت كنند و مال التجاره‌هاى آنها بيشتر مركب از طلا ، نقره ، ابريشم خام و كارشده ، پارچه‌هاى زربفت ، قاليها ، اسب ، روناس ، زاج سفيد ، توتيا ، ريوند ، گلاب و انواع كالاهاى ديگر است « 2 » . » قاليهاى گروه « سانگوشكو » تأثير نقاشى نگارگرى در قاليهاى پشمى كمابيش در دوازده قالى از نوع قاليهاى به‌اصطلاح « سانگوشكو » مشخص و هويداست . اين اطلاق از زمانى شروع شد كه يكى از قاليها را در سال 1931 م . در نمايشگاه هنر ايران لندن به نمايش گذاشتند و اين موجبى شد تا اين گروه از قاليها را كه متعلق به شاهزاده رومى سانگوشكو بود ، با اين نام طبقه‌بندى كنند « 3 » . هرچند كه همه قاليهاى متعلق به اين گروه تقريبا داراى طرح ترنج هستند ، ولى من نمونه‌اى را

--> ( 1 ) - كونائوس ، صص 340 ، 346 ، 348 . ( 2 ) - تيخيرا ، ص 252 . ( 3 ) - SPA ، لوحه 1206 ؛ امروزه در موزه هنرى متروپوليتن نيويورك است كه از طرف آقا و خانم اى . سلى به امانت گذاشته شده است .