و يكى شده است . علاوه بر قاليهائى با طرح متقارن چهاربخشى ، قاليهائى هم وجود دارند كه نقوش آنها تصاوير توأمان از نوع آئينه‌اى را فقط در محور طولى شكل داده است ( عكس 10 ) . نمونه‌هايى از آنها كه بدون محور متقارن باشند بسيار اندكند . آنها اغلب مزين به پيكره‌ها هستند و حالت تصويرى دارند . در حد فاصل اينها قالىهاى جالب نظرى وجود دارند كه در عكسهاى 12 و 13 ديده مىشوند . نوع ديگرى از طرح تقسيم سطح به بخشهايى بود كه مىتوانست به شيوه متقارن چهاربخشى و از بالا به پائين باشد . اين « قاليچه‌هاى قابقابى » مستقيما با كتاب‌آرايى دوره تيمورى و مكتب بهزاد و هرات ارتباط داشتند . يكى از قديميترين نمونه‌ها هم احتمالا قالى موجود در موزه متروپوليتن نيويورك است ( عكس 4 ) . در اين نوع قاليها نوارهاى مواج با رنگى روشن به گونه محدب و مقعر ترنجهاى لچكى را كه به صورت متمركز دور برگهاى هشت‌گوش آرايش يافته ، قطع كرده و بدان محيط شده است . رديفهائى از نقشمايه‌هاى ستاره‌اى در بين آنها قرارگرفته و برگهاى هشت ضلعى گل سرخ حكم نقاط اتصال را يافته تا آنجا كه نقوش به گونه تار عنكبوت كل سطح قالى را فرا گرفته است . ستارگان ناقص در كناره‌هاى آن نشان از آن دارد كه در اينجا نيز بخشى از نقش بىپايان حاكم است . چادرى از سال 1486 م . كه بر پايه نگاره‌اى از مكتب هرات تزيين يافته ، به اين گروه تعلق دارد « 1 » . ترنجهاى درشت قالى كه در عكس 4 تصويرشده ، بيانگر جنگ اژدها و ققنوس است ؛ ترنجهاى كوچكتر هم هر كدام حاوى چهار جانور اقتباس‌شده از اساطير چينى ، شير و يا سگان فو ( FO ) است و لچكيها هم به تناوب شامل پيچكهاى مارپيچ متقارن با برگهاى اسليمى و پرندگان است . بخشهاى ديگر زمينه هم از پيچكها و نوارهاى قنديلى پر شده است . كل اين زمينه را حاشيه‌اى از ترنج‌هاى متصل به گل سرخ و يا اشكال ريز درهمرفته مدور مرزبندى كرده است . نمونه‌هاى از اينها را مىتوان در بين قاليهاى صفوى پيدا كرد . اين قاليچه‌هاى قابقابى و همتاهاى آنها را در موزه منسوجات ليون به سبب طرح ملايم ، مىتوان بىترديد از آن نيمه اول سده شانزدهم دانست . يك جفت قالى بعدى نيز داراى طرح ترنجى مشابه است كه ترنج قالى در مركز قرار گرفته است ( عكس 8 ) « 2 » . يك جفت ديگر نوع ديگرى را نشان مىدهد كه در آنها لچكيها و چاربرگها در رديفهاى متناوب تنظيم شده است « 3 » . بخشهايى از نقوش مشابه هم در حواشى به كار

--> ( 1 ) - ساكيسيان ، نگارگرى ايران ، لوحه LXIV ، شماره 109 . ( 2 ) - Osterreichisches Museum Fur angewandte Kunst ؛ وينه ؛ همتاى آنها در SPA ، لوحه 1125 . ( 3 ) - همان موزه ، همتاى آن در زاره وترنكوالد ، جلد 2 ، لوحه 17 .