دانشگاه كمبريج ( مترجم : يعقوب آژند )

373

تاريخ ايران ( دوره صفويان ) ( فارسي )

فصل هشتم قاليبافى و نساجى « * » 1 - قالىها زيباترين قالىهاى ايران از آن دوره صفوى است . براى اين امر دو عامل عمده وجود دارد . اول اينكه اين شاخه از هنرهاى ايران در اين ايام بيشتر از گذشته به اوج و ترقى خود رسيد ؛ دوم اينكه از قاليهاى دوره تيمورى كه تكامل آنها بر پايه تكامل نگارگرى ايران بود ، چيزى باقى نمانده تا درباره آنها قضاوت و داورى شود و حال آنكه قاليها و پارچه‌هاى باقىمانده از دوره صفوى آن مايه هست كه نشانگر مراحل پيشرفته فنى و تحولات زيبائىشناختى آنها باشد . نگاره‌هايى كه امروز در دست است ، بلاشك حاكى از وجود قاليهائى در دوره تيموريان است . افزون‌براين ، زيباترين قاليهاى بافته‌شده باقيمانده متعلق به سالهاى نخستين سلسله صفوى است و نمىتواند بىمقدمه پديد آمده باشد . اشاره به قاليهاى نفيس در منابع تا به دوره ساسانيان مىرسد . ولى اينها را نمىتوان در بررسى حاضر مدنظر قرار داد ، چون شواهد موجود تصوير گويائى از طرح و تكنيك آنها ارائه نمىدهند « 1 » . قاليهاى دوره تيمورى در نگاره‌هاى دوره تيمورى دو نوع قالى مىتوان تشخيص داد ، قاليهايى با طرحهاى هندسى و قاليهايى با طرحهاى اسليمى . آمى بريگز ( Amy Briggs ) بررسى تراز اولى از اين قاليچه‌ها انجام

--> * نگارنده مايل است اعلام بدارد كه اين فصل در سال 1973 م . كامل و ارائه شده است ؛ ازاينرو تحولات اخير در اين زمينه در نظر گرفته نشده است . ( 1 ) - در مورد منابع نگاه كنيد به : « هنر قاليبافى » ، در SPA ، صص 82 - 2270 .