مغلق و پيچيده ننوشته تا دسترسى به نوشته‌هايش بر همگان دشوار باشد جز آنهايى كه با سنت فلسفه اسلامى بار آمده‌اند و همراه متن به تمرينات و تعليمات شفاهى هم پرداخته‌اند . غموض و مشكلات نوشته‌هاى ميرداماد به قدرى زياد است كه درباره او داستانها پرداخته شده و اينكه روز اول قبر كه نكير منكر از براى پرس‌وجو سراغ او آمده ، چنان با اصطلاحات و زبان قلنبه‌وسلمبه صحبت كرده كه فرشتگان براى فهم آن دست به دامان خدا شده‌اند . ولى خدا نيز از زبان عجيب و غريب او سردرنياورده و از آنجا كه فردى باتقوا و ديندار بوده ، اجازه داده وارد بهشت شود . حدود پنجاه اثر ميرداماد شناخته شده است كه اكثر آنها به زبان عربى و معدودى هم از جمله مجموعه اشعارش به فارسى است « 1 » . اين آثار در قلمرو كلام و فقه ، تفسير قرآن و ساير علوم مذهبى و مخصوصا حكمت نوشته شده است . برجسته‌ترين آنها عبارتند از : الافق المبين ، صراط المستقيم ، قبسات ، كه احتمالا مهمترين نوشته‌هاى او هستند ، تقويم الايمان و تقديسات همه به زبان عربى و جذوات و سدرة المنتهى به زبان فارسى . اثر آخرين وى بايد از سوى شاگرد او سيد احمد علوى كامل شده و يا نوشته شده باشد ، ولى ميرداماد در جذوات ، آن را از نوشته‌هاى خود برمىشمارد . او همچنين شرحى بر آثار ابن سينا و نصير الدين طوسى نوشته و مجموعه اشعار فارسى و عربىاش هم مشرق الانوار ناميده مىشود . ميرداماد فلسفه ابن سينا را در كسوت حكمت اشراق احياء كرد . او را بايد مفسر اشراقى ماوراء الطبيعه ابن سينا در جهان مذهبى تشيع برشمرد . امّا اين تفسير او بسيار دور از عقلانيت ابن سينائى بود كه قاره اروپا از راه تفسير اسكولاستيك‌هاى لاتين قرون وسطى با آن آشنا شدند « 2 » . درواقع ميرداماد با روالى آگاهانه در بين فلسفه يمنى و يونانى قرار دارد و فلسفه يمنى ، او را با فردى ربط داد كه از وحى و اشراق مايه گرفته بود و فلسفه يونانى هم او را با دانش عقلانى آشنا ساخت . اصطلاح « يمنى » در اينجا رمزى از منبع اشراق و وحى ، نور و روحانيت است و سمت چپ يا غرب بر طبق رمزپردازى معروف حكمت اشراق ، منبع تاريكى و يا دانش كاملا استدلالى و عقلانى است « 3 » . بدينسان مكتب حكمت ميرداماد تداوم فلسفه مشائى اسلامى نبود ( بدان صورتى

--> ( 1 ) - الصيصى در رساله دكترى خود در دانشكده ادبيات و علوم انسانى دانشگاه تهران ( 1967 م . ) كه چاپ انتقادى از جذوات ميرداماد است حدود 52 اثر از او نام برده است . ( 2 ) - در مورد اين اختلاف نگاه كنيد به : كربن ، " Avicenna and The Visionary RecitaL ترجمه و . تراسك ( نيويورك ، 1960 م . ) ، ص 101 به بعد ؛ نصر ، سه حكيم مسلمان ، ص 46 به بعد ؛ و درآمدى بر ، صص 185 به بعد . ( 3 ) - نگاه كنيد به نصر ، سه حكيم مسلمان ، فصل 2 و « سهروردى » صص 381 به بعد و نيز مطالعات متعدد كربن در اين زمينه ، درباره رمزگرايى يمين نگاه كنيد به كربن ، " Le recit d initiation et Lhemetisme en iran " در Eranos gahrbuch ، جلد 17 ( 1949 م . ) صص 7 - 136 .