چندى اقامت در سورات با كشتى راهى انگلستان شد و در آنجا به عضويت انجمن سلطنتى ( 1697 م . ) درآمد . او مىدانست كه شيمى ( اين علم به تازگى بر اثر فعاليتهاى بويل در انگلستان علم تازه‌اى شناخته شده بود ) از كيميا سربرنياورده است . هلاكو خان در رصدخانه مراغه يك آزمايشگاه شيمى راه انداخته بود و در آن زمان دستاوردهاى تكنيكى شيمى كم نبود ، ولى اين اعمال را نوعى فن مىدانستند نه علم و با سحر و جادو و ستاره‌بينى ارتباط مستقيم داشت . حتى بهاء الدوله كه در معاينات بالينى از برجستگان و خبرگان بود ، اعتقاد داشت كه در اعمال پزشكى ، سحر و جادو هم جائى دارد . به نظر مىرسد كه مهمترين اشاره به فرآيند تكنيكى شيمى از آن شاردن باشد كه در صحبت از توليد گلاب از طريق تقطير مىنويسد كه : « گلاب بدون آب تقطير مىشود و اين درست بر خلاف شيوه كار ماست . . . » « 1 » باز بر سر ميسيون‌هاى كاتوليك برمىگرديم . در اينجا جاى آن دارد كه بعضى از آنها را ذكر كنيم چون تعدادى از اعضاى اين ميسيونها ارتباط تنگاتنگى با طب داشتند . رافائل دومان « 2 » از وسيله‌اى صحبت مىكند كه با ايجاد خلاء و مكش ، آب مرواريد چشم را مىكشيدند . البته اين عمل ، عمل تازه‌اى نبود ، بلكه از سنن برجسته جراحى چشم اسلامى بود كه يك سوزن توخالى را از قسمت سفيدهء چشم داخل كرده و به وسيله مكيدن عدسىها را بيرون مىكشيد و پيشرو اين عمل جراحى عمار بن على موصلى بود كه در اواخر سده چهارم / دهم در قاهره طبابت مىكرد . هرچند به پدران كاپوسن‌ها لقب طبيب داده بودند ، ولى ما بايد براى نيل به اسناد و شواهد دستاوردهاى پزشكى به دو نفر كرملى بنامهاى پىير ماتيو و پىير آنژدوسن ژوزف مراجعه كنيم « 3 » . پىيرآنژ دوسن ژوزف ( ژوزف لابروس ) از نخستين دانش‌آموختگان جدى طب ايرانى بود كه در انتقال اصطلاحات پزشكى فارسى به اروپا دست داشت ؛ در سال 1680 م . پس از بازگشت به پاريس كتاب Persica Paeia Pharmaco ، ( عطارى ايرانى ) را منتشر ساخت كه اثرى بر پايه كتاب طب شفائى نوشته عطار معروف مظفر بن محمد حسينى شفائى قبل از سال 963 / 1556 بود . بايد افزود كه جووانى توماسو مينادوئى ( 1615 - 1540 ) نيز در انتقال دانش داروشناسى و طب ايران و ترك به اروپا بسيار دخيل و مؤثر بود . مينادوئى پس از اتمام تحصيلات پزشكى هفت سال در قلمرو عثمانى به سفر پرداخت و سرانجام به ايتاليا برگشت و طبيب مخصوص دوك مانتوآ و استاد طب دانشگاه پادوآ شد .

--> ( 1 ) - شاردن ، جلد 4 ، ص 65 ( ترجمه للويد ، جلد 2 ، ص 237 ) . ( 2 ) - دومان ، ص 178 . ( 3 ) - تاريخچه كرمليت‌ها ، جلد 1 ، ص 620 .