شاه عباس اول و عامل كمپانى برت ( Burt ) و يا بين شاه صفى و عمال كمپانى انگليس برت ، هينس ، گيبسن ، و مرى كه بين سالهاى 1628 م . و 1640 م . منعقد شد . اين قراردادها داراى شرايط و موادى بود درباره فروش ابريشم ايران در ازاى امتعه انگليسى مثل پارچه و قلع ( حلبى ) و يا بخشى كه با پول مبادله مىشد و يا دستوراتى براى بعضى از مأموران ايرانى و يا تجار كه مقدار معينى از ابريشم را براى كمپانى انگليسى تهيه و تدارك ببينند . هلنديها نيز رقمهاى مشابهى را براى پيشبرد امورشان بدست آورده بودند و واگذارى آنها هم رابطه‌اى مستقيم با ميزان روابط افراد كمپانى با مأموران دربارى و اوضاع دربار و اهدا هدايا و پيشكش‌ها داشت . مأمورى كه ارتباط نزديك با كمپانيهاى اروپائى داشت ، شاه بندر ناميده مىشد . در سورات هم از طرف امپراتور مغول يك نفر به همين نام وجود داشت . همه امور حقوقى بندر تحت نظر وى بود و حقوق گمركى را گردآورى مىكرد و گمركخانه‌ها تحت نظر وى بودند و حركت كشتىها را تنظيم مىكرد و اجازه بارگيرى و باراندازى و ارسال امتعه با او بود و تسهيلات بندرعباس را تدارك مىديد و رضايت او براى تجار و بازرگانان بسيار اهميت داشت . به نظر مىرسيد كه در زمان شاه عباس اول انتصاب اين شخص از امتيازات امامقلى خان حاكم مقتدر فارس بود ولى اين انتصاب پس از قتل او در زمان شاه صفى در اختيار دربار قرار گرفت . جزئيات اين شغل چندان روشن نيست : به نظر مىرسد كه در آغاز ، شغلى با حقوق مشخص بود ؛ ولى در اواخر سده يازدهم / هفدهم اين شغل را به « مقاطعه » مىدادند و مقاطعه بندرعباس 24000 تومان بود . امكانات و امتيازات تجار در اواسط سلطنت شاه عباس اول بهبود يافت . در شهرهاى بزرگ ، بازارهايى در مراكز تجارى راه افتاد . تشكيلات صنوف در بخشهايى از بازار جايگزين شد تا در خدمت ملزومات تجار به منظور عمده‌فروشى و خرده‌فروشى ، تهيه باربرى ، حمل‌ونقل و جا دادن چهارپايان ، نظارت بر قيمت‌گذارى و داورى در اختلافات تجارى باشد . ولى خرده‌فروشى مواد غذايى تشكيلات متفاوتى داشت و در سرتاسر بازار پراكنده شده بود . اهميت مجتمع بازار و ارتباط آن با شهر در اصفهان چشمگير بود و شاه عباس آن را در ميان نهادهاى مذهبى ، تشكيلاتى و اقتصادى خود كه متمركز در ميدان بزرگ شهر بود ، قرار داده بود . اين نمونه ، ادوار بعد هم در شيراز بوقوع پيوست كريم خان زند هم به بازار وكيل خود اهميتى درخور قايل شد . به همان اندازه كه ارمنيان بتدريج بر تجارت ابريشم و پارچه‌هاى ضخيم مسلط شدند ، به همان مايه هم تجار گجراتى در تجارت ادويه هند و پارچه‌هاى نازك ، دستى بالا يافتند و بر مبادلات پولى مسلط شدند . بازرگانان اروپائى بيشتر بر واسطه‌هاى محلى خود متكى بودند و روابط دين واسطه‌ها با