سفرايى به دربار شاه گسيل مىداشتند ، انجام مىگرفت . در اين نواحى اجناس سفالينه ، چرمى و قالى توليد مىشد . شرق هرات و فراه هم داراى پايگاههاى تجارى و استراتژيك بود ولى نقطه اساسى تجارت زمينى بين هند و ايران شهر قندهار بود كه اين دو كشور بر تصاحب آن مدت دو قرن كشمكش داشتند . دونفر از تجار انگليسى كه در سال 1615 م . از قندهار گذشته‌اند ، اظهار مىدارند كه : « شهر قندهار به دليل آمدورفت زياد كاروانها وسيع‌تر شده و حومه آن بزرگتر از خود شهر گرديده است . در اين دو سالى كه راه هرمز به دليل جنگ ايران و پرتقال بسته شده ، همه كاروانهايى كه در بين ايران و هند در رفت‌وآمد هستند مجبورند در اين شهر اقامت گزينند . آنها در اينجا براى سفر به هند شتر كرايه مىكنند و بالعكس در موقع بازگشت به ايران هم اين كار را انجام مىدهند . . . تجارت اينجا محلى نيست ، بلكه گاه اتفاق مىافتد كه بازرگانان هند ، ايران و تركيه كه خواهان سود بيشتر از بيست درصد هستند در اينجا با يكديگر ملاقات مىكنند « 1 » . » سه نفر تاجر ارمنى و دوازده نفر تاجر ايرانى اين دو تاجر انگليسى را در سفر به ايران همراهى مىكرده‌اند . هربرت در سال 1628 م . در ورود به قزوين اشاره مىكند كه 40 شتر بار تنباكو از هند وارد اينجا شده است . همواره بين خراسان و هند و علىالخصوص گل‌كنده و دكن روابط نزديك وجود داشته است . يكى از سياحان انگليسى اندكى پس از بازپس‌گيرى قندهار بوسيله شاه عباس دوم ، اشاره مىكند كه « شاه ايران حقوق گمركى زيادى از قندهار دريافت مىكند چون جز از راه سند راه ديگرى وجود ندارد كه از راه زمينى هند را از قسمت شمالى ملتان و ساير نواحى به ايران متصل سازد « 2 » . » چندسال بعد از ايران گزارش شده كه « اخيرا از راه قندهار نزديك به 1000 بار پارچه و نيل به اصفهان رسيده كه باعث 15 درصد سقوط نرخ اجناس مذكور شده است . » بايد به اين امتعه تجارت دريائى همين سال را نيز افزود كه گزارش شده « امسال مقدار زيادى جنس از هند وارد گمبرون شده است . » پس تعدادى از كاروانهاى تجارى با همه جذابيت راههاى دريائى ، در سرتاسر قرن هفدهم بين ايران و هند در حركت بوده‌اند و فقط در زمان جنگ بر سر قندهار متوقف شده‌اند . در اوايل سده دوازدهم / هيجدهم بر اثر حملات بلوچها و اغتشاشات ناشى از تهاجمات افاغنه ، راهها ناامن شد و حجم اجناس كاهش يافت . يكى از تجار انگليسى در سال 1697 م . در مشهد اشاره مىكند كه فروش پارچه به سبب مسدود بودن راهها دشوار است .

--> ( 1 ) - پرچس ، جلد 4 ، صص 3 - 272 . ( 2 ) - « روزنامه ريچاردبل و سفرهايش به هند شرقى و سرزمين مغولان در سال 1654 م . » ، كتابخانه بريتانيا ، Sloane Ms ، شماره 811 ، برگ 6 .