دانشگاه كمبريج ( مترجم : يعقوب آژند )
207
تاريخ ايران ( دوره صفويان ) ( فارسي )
پيمان صلح منعقد شد ، ولى نمايندگان كمپانى هند شرقى هلند هم نتوانست به بلمونت كمكى بكنند . بالاخره بلمونت بهناچار با كمپانى انگليسى سازش كرد با اين شرط كه عليه آن كارى انجام ندهد و آنها هم راه عبور يكى از كشتىهايش را فراهم سازند . بلمونت از سورات كه در ژانويه 1656 م . وارد آنجا شده بود ، پس از يك اقامت كوتاهمدت ، همراه همسفر جوان ونيزى خود نيكولو مانوتچى ( Nicolo Manucci ) راهى دربار مغولان در هند شد ولى در 20 ژوئن پس از رسيدن به آگره بر اثر گرماى شديد سكته كرد و مرد . ژان دوتونو ( Jean de Thevenot ) نيز مثل پىيترودلاواله شخصا مرد ثروتمندى بود و لذا توانست به سفرهاى كنجكاوانه خود در سرزمينهاى بيگانه بپردازد . او كه در سال 1633 م . متولد شده بود ، ابتدا در اروپا به سفرهاى دورودراز پرداخت و سپس وارد خاورميانه شد . پس از عبور از بينالنهرين در اوت سال 1664 م . وارد ايران گشت و به سوى اصفهان راند و مدت پنج ماه را با پىير رافائل دومان گذراند . دوتونو اطلاعات مشبعى از زبان تركى داشت و همين موقعيتى شاخص به دو مىبخشيد و چندى بعد هم زبان فارسى را ياد گرفت . او از اصفهان به نيت سفر هند به بندرعباس رفت . ولى نتوانست كشتى پيدا كند ، ازاينرو به شيراز و تخت جمشيد برگشت . در آنجا با تاورنيه ، ژان شاردن ، آندره دواليه دلاند ( Andre - Daulier Deslandes ) كه براى گردآورى اطلاعات به منظور برقرارى روابط بازرگانى بين ايران و فرانسه به ايران اعزام شده بودند ، ملاقات كرد . تونو به قصد اروپا از راه شمال غربى ايران و تركيه عثمانى به تبريز رفت ولى در ميانه راه بيمارى سختى او را درربود و در 28 نوامبر 1667 م . درهمانجا درگذشت . چنان كه قبلا گفته شد ، كمپانى هند شرقى فرانسه در سال 1664 م . شكل گرفت . تأخير زياد در تشكيل اين كمپانى عوامل متعددى داشت و ازجمله آنها شورش گروه فروند ( Fronde ) و جنگ با اسپانيا بود . اندكى پس از تشكيل كمپانى ، هيأتى مركب از دوپو ( Dupont ) ، بيبر ( Beber ) و مارياژ ( Mariage ) از طرف كمپانى و نيكولا كلود دولالين ( Nicolas claude de lalain ) و دولا بوله لاگوز ( de la Boullaye le Gouz ) با اعتبارنامهاى از سوى لوئى چهاردهم فرانسه را به قصد ايران ترك گفتند و در نوامبر 1665 م . به اصفهان رسيدند . در بين اعضاى هيأت نزاعهاى شديدى درگرفت و پىير رافائل دومان با زحمت زيادى توانست اختلافات آنها را بر طرف سازد تا مذاكراتشان را با حكومت ايران آغاز كنند . باوجود وضع نامساعدى كه اختلاف و نزاعهاى اعضاى اين هيأت پيش آورده بود ، شاه با معافيت سه سال حقوق گمركى و راهدارى شركت و حقوق تجارى ديگرى كه به ساير كشورها واگذار شده بود ، موافقت كرد . ازآنپس كمپانى هند شرقى فرانسه تجارتخانهاى در بندرعباس راه انداخت و تجارت با ايران را شروع كرد و امّا نه