موفقيتهاى اين سفرها باعث شد تا چندين سفر ديگر بازرگانان انگليسى از انگلستان به ايران از راه روسيه انجام شود . تجار شركت روسيه در اين دوره از شهرهاى ايران ديدن و تا كاشان در جنوب رخنه كردند « 1 » . ولى با شيوع بيمارى طاعون در ايران و حملات راهزنان تاتار در ولگا و خطرات ديگر كه تلفات جانى و مالى زيادى به دنبال داشت ، اين عمليات بازرگانى در سال 1581 م . متوقف شد . ناوگانهاى تركيبى اسپانيا ، ونيز و ساير دولتهاى مسيحى در 7 اكتبر 1571 م . در غرب لپانتو پيروزى چشمگيرى بر تركان بدست آوردند . به دنبال آن پاپ پيوس پنجم نامه‌اى به شاه طهماسپ نوشت و در آن او را تشويق به حمله به تركان كرد تا به‌جاى تلخيهاى جنگ در ثمرات پيروزى سهيم شود . ولى ديرى برنيامد كه از گزارشهاى وينچنتيو دالساندرى ، كه همان سال از ايران ديدن كرده بود ، معلوم شد كه از شاه طهماسپ نبايد چندان انتظار داشت . بنا به نوشته او ، شاه به مدت يازده سال چله‌نشين حرمسرا شد و به چيزى جز زن و مال نيانديشيد ؛ او رغبتى به جنگ نداشت ؛ مملكت در وضع بدى بسر مىبرد و بىعدالتى همه‌جا را فراگرفته بود و جاده‌ها و راهها امنيت نداشت « 2 » . هشت سال بعد ونيزى ديگرى به‌نام گاسپار و بالبى از طريق خشكى به بصره و از آنجا به هرمز رفت . بالبى در گزارشهاى خود اطلاعات بيشترى در مقايسه با سفرهايش در خليج فارس عرضه مىكند و اشتباهات او را در ارائه اسامى ، تطبيق آنها را دشوار مىسازد . گزارش بالبى از هرمز در خصوص اوزان و مقياس‌هاى موجود در هرمز و ساير جزئيات اقتصادى و بازرگانى آنجا اهميتى شايان توجه دارد « 3 » . جان نيوبرى كه فردى متهور و بىباك بود و نماينده ملكه اليزابت ، درپى سفرهاى بالبى راه افتاد . او نخستين انگليسى بود كه از راه خشكى حلب به بغداد سفر مىكرد در اول مه 1471 م . به بصره رسيد . بصره را با كشتى ترك گفت و پس‌از پشت‌سرگذاشتن بوشهر ، نخيلو و قشم در 22 ژوئن وارد هرمز شد . نيوبرى شش هفته در هرمز گذراند و در آن‌جا علاوه بر افراد ديگر يك نفر ونيزى به‌نام ميخل استروپنه ( Michiel Stropene ) را ملاقات كرد و پرس‌وجوهائى كه استروپنه در مورد كارهايش از خادم او مىكرد سوءظنش را برانگيخت « 4 » . نيوبرى از راه كاروان‌رو ، از طريق لار به شيراز رفت و از آنجا وارد كاشان ، اصفهان ، قم و

--> ( 1 ) - نگاه كنيد به : بينستر و دوكت ، در هاكلويت ، Principal Navigations ، جلد 2 ، صص 3 - 120 . ( 2 ) - A Narrative of Italian Travels ، صص 25 - 215 . ( 3 ) - بالبى و فدريچى ، صص 8 - 123 . ( 4 ) - درباره استروپنه نگاه كنيد به : توتچى ، " Mercanti Venezian " ، صص 3 - 1092 .