مرحله دوم ( 1038 - 996 / 1629 - 1588 ) در بالا گذشت كه شاه عباس كبير دولت صفوى را با اركان كاملا جديدى بازسازى كرد . انجام اين كار چه لزومى داشت ؟ به‌طورخلاصه ، شاه عباس مجبور شد با اعمال شدت عمل ، چارچوب دولت را حفظ كند . قدرت طبيعى شاه طهماسپ در سال 982 / 1574 از حركت بازماند و اين هشدارى براى بيدارى دگرباره فتنه قزلباش بود . با مرگ طهماسپ در سال 984 / 1576 حكومت دهساله مصيبت‌بار اسماعيل دوم و محمد خدابنده كه هيچكدام حاكمى قابل و كارآمد نبودند ، شروع شد . گروههاى مختلف قدرت‌طلب براى كسب حصه خود از دولت كه دچار تشتت شده بود ، و بهره‌گيرى از موقعيت ، به تكاپو افتادند . معهذا شرايط اين زمان ( 982 / 1574 ) در يك جنبه مهم با شرايط سال 932 / 1526 فرق داشت . در سال 932 ه . هنگامى كه قزلباشان بر دولت مسلط شدند و مسأله جنگ‌هاى خانگى تسلط يكى از قبايل قزلباش و يا قبائل مؤتلفه را بر ساير نواحى مملكت پيش كشيد ، تعادل متزلزل بين عناصر ترك و ايرانى تشكيلات صفوى بهم خورد . گفتنى است كه اين نوعى منازعه داخلى بود . ولى در سال 982 ه ق و سالهاى پس از آن نكته اساسى اين بود كه آيا قزلباشان خواهند توانست موقعيت ممتاز خود را در دولت در مواجهه با خطر گرجيان و چركسىها كه راندن آنها را از مناصب تشكيلات در سر داشتند ، نگهدارند و قوام بخشند ؟ اين عناصر جديد از كجا وارد دولت صفوى شده بودند ؟ اينها اصلا اسرا و يا بازماندگان اسرا بودند كه در چهار لشكركشى صفويان به قفقاز در بين سالهاى 947 / 1540 و 961 / 4 - 1553 اسير و به ايران آورده شدند . رقابت زنان گرجى و چركسى در حرمسراى شاهى به كشاكشهاى قومى انجاميد كه تاكنون در دولت صفوى سابقه نداشت . البته همه گرجيان ، اسيران جنگى نبودند . بعضى از نجباى گرجى داوطلبانه به خدمت صفويان درآمده بودند و يكى از آنها قبل از پايان سلطنت طهماسپ حاكم يكى از ايالات گرديد . شاه عباس در زمان جلوس خود علاوه بر هرج‌ومرج داخلى ، در دو جبهه با دو دشمن مقتدر صفويان ، عثمانيان و ازبكان روبرو شد . عثمانيان از وضع آشفته و نابسامان داخلى ايران استفاده كرده و بيش‌از پيش مناطق صفوى را در شمال شرق ايران از آن خود كرده بودند . عباس به ناچار پيش از هر اقدام ديگرى ، ثبات داخلى را برگرداند و سپس مهاجمان را از خاك ايران راند . عباس براى انجام اين كار ، احتياج به سپاهى داشت كه روى وفادارى آن حساب كند . عباس دست‌كم يك دهه گرفتار دسايس ، توطئه‌ها و خيانتهاى قزلباشان بود ، ازاين‌رو تصميم گرفت