ميرزاى بيست‌وشش‌ساله را به مقام جانشينى برگزينند ؛ و اگر هم شكوه و قوت قدرت سلطنت و بسط و گسترش امپراتورى را خواهانند پسر بيست‌وسه‌ساله ديگر او عباس ميرزا را به سلطنت بردارند . شاه زمانى رخت به سراى باقى كشيد كه كسى در اطراف او نبود . كسى كه متوجه مرگ او شد عمه‌اش شاهزاده خانم مريم بيگم بود كه كاملا در جهت سلطان حسين ميرزا قرار داشت و طرفدار او بود . او خبر را به خواجگان متنفذ دربار داد و بىترديد در هم‌جهت‌كردن آنها براى جانشينى سلطان حسين هم مشكلاتى داشته است . تاجگذارى سلطان حسين در 14 ذوالحجه 1105 / 6 اوت 1694 حاكى از ادامه سوء سلطنت پدرش بود گواينكه در جهتى متفاوت سير كرد . ضمنا اين سلطنت درآمدى بر سقوط سلسله صفويان بود . سلطان حسين يك سلطنت بيست‌وهشت‌ساله جلورويش بود ، ولى مقدر بود كه امپراتورى در اين ايام روى سعادت و خوشى به خود نبيند . او و سرزمين ايران كه بالغ بر دو قرن در مقابل بحرانهاى شديد داخلى و دشمنان قوى خارجى ايستادگى كرده بودند ، بدست دشمن نامنتظره‌اى كه در نزد او اهميتى نداشت ، دچار مصيبتى عظمى شد و شاه و سپاه او در مقابل اين دشمن عاجز آمدند . ولى در اينجا قبل از توجه به اين قضيه لازم است درباره شخصيت ، ديدگاه او نسبت به زندگى و مديريت وى در اداره مملكت صحبتى شود . گفته شاه سليمان براى گزينش جانشين چه واقعا از زبان او بوده باشد و چه بعدها به دو نسبت داده شده باشد ، بهرحال با شخصيتهاى متفاوت فرزندان او يعنى دو فرزند ارشد از هفت فرزند او ، كاملا همخوانى دارد . هر دو نفر تحت حضانت حرمسرا بار آمدند و هيچكدام تحصيلات و يا تدابيرى خاص را كه لازمه حكومت‌رانى شاه آينده ايران بود تجربه نكردند . مردانگى ، جنگجويى ، هوشمندى و ذكاوت از صفات و مشخصات اصلى عباس ميرزا بود . سلطان حسين در خط مخالف او قرار داشت : ملايم و زودجوش ، شاعرمنش ، پارسامنش و متقى چنان كه در سالهاى نخستين عمرش به‌قدرى ديندارى از خود نشان مىداد كه اطرافيانش به او لقب « ملاحسين » داده بودند . بىاعتنايى او به امور حكومتى كه در اين زمينه كاملا به پدرش رفته بود لقب ديگرى را براى او به ارمغان آورده بود يعنى « ياخشيدر » ( « خوبست » ) كه در شورزنيهاى امور مملكتى ورد زبانش بود . شاه با نيات عاليه‌اى كه سلطنت خويش را شروع كرده بود از حمايت شيخ الاسلام محمد باقر مجلسى ( متولد 1037 / 1627 ، متوفى 1111 / 1699 ) فقيه معروفى كه شاه سليمان به مقام شيخ الاسلامىاش بركشيده بود ، برخوردار شد . سلطان حسين هنگام مراسم تاجگذارى از