مخصوصا كه اين سرزمين پس از يك دوره خرابيها و كاهش جمعيت در نتيجه لشكركشىهاى شاه عباس اول ، نياز به اين صلح و آرامش داشت . انتقال گرجيان به ايران ، خاصه دختران و پسران آنها در سرتاسر سده يازدهم / هفدهم ادامه يافت ولى اين كار مثل سابق با شيوه‌هاى فشار و زور صورت نگرفت ، بلكه اين‌بار بوسيله اعمالى انجام شد كه از شيوه‌هاى رشوه ، تطميع و ترفند استفاده كردند « 1 » . در مرزهاى شمال شرقى ايران ناآرامى شديدى حاكم بود . پس از اينكه تركمانان مجاور ، تحت فرماندهى اسفنديار خان ، حاكم يادگارى خيوه ( خوارزم ) ( 52 - 1032 / 42 - 1623 ) به اين منطقه حمله كردند از كردهء خود پشيمان شده و به عذرخواهى افتادند و اسفنديار در سال 1039 / 1630 برادر خود ابو الغازى را درحاليكه شمشير به گردن آويخته بود تسليم شاه كرد لذا صلح و سازش در ميانه برقرار شد . ابو الغازى جانشين بعدى اسفنديار خان ده سال آينده را در دربار شاه گذراند ( ابو الغازى در تاريخ‌نويسى هم شهرت دارد ) . درعوض ، ازبكهاى ماوراء النهر كه حال تحت فرماندهى سلسله جانىها بودند ، ايرانيان را به خود مشغول داشتند . برجسته‌ترين شخصيت در اينجا امامقلى خان شاه بخارا ( 51 - 1020 / 41 - 1611 ) و برادرش ندر محمد خان بود كه در ابتدا از سوى برادر حاكم بلخ بود و در سال 1051 / 1641 هنگاميكه خود مكحول البصر شد ، او را جانشين خود قرار داد . امامقلى خان براى زيارت مكه عازم حج شد و از دست تعقيب‌كنندگان خود كه از سوى برادرش اعزام شده بودند به ايران فرار كرد ( برادر او در آخرين لحظه تصميم به جلوگيرى از عزيمت او گرفته بود ) . دربار ايران احترامات خاصى در حق اين ميهمان عاليمقدار مبذول داشت ؛ امامقلى خان بالاخره در منطقهء عربستان جان به جان‌آفرين تسليم كرد . غريب اينكه خود ندر محمد خان هم بعدها ( 1056 / 1646 ) به ايران پناهنده شد و او نيز با عنايتى ويژه مورد استقبال قرار گرفت . باوجوداين ، با توجه به استقبال حكام صفوى از شاهان ازبك در ايام تنگى ، استدلال اينكه روابط حسن همجوارى در بين اين دو قدرت حاكم بوده ، اشتباه است . درواقع قضيه درست برعكس بود . تهاجمات تاراجگرانه و حملات ازبكان به داخل ايران در سرتاسر سده يازدهم / هفدهم همچون آغاز حكومت صفويان در ايران ، ادامه يافت و در زمان سلطنت شاه صفى با يازده حمله ازبكان به ايران به اوج خود رسيد . با اينكه اكثر اين حملات زودگذر و بىتأثير بود ، ولى نيروهاى زيادى را درگير خود ساخت ( گفته شده كه نيروهاى ازبكان بيش‌از بيست يا سى هزار نفر بودند ) و امكان اينكه ازبكان خواهند توانست بار

--> ( 1 ) - پ . ابرلينگ ، « گرجيها و چركسىها در ايران » در Studia Caucasia ، جلد 1 ( لاهه ، 1963 م . ) صص 43 - 127 .