دانشگاه كمبريج ( مترجم : يعقوب آژند )
88
تاريخ ايران ( دوره تيموريان ) ( فارسي )
تيمور از پيروزى خود به طور كامل بهره نگرفت . برخى از فرماندهان او ، قواى كمكى دشمن فرارى را دنبال كردند ، ليكن شمارى از آنان توانستند از طريق درياى مرمره به اروپا فرار كنند . تيمور نيز به غرب تاخت ؛ امّا اين كار را با آهستگى انجام داد و رولوف ( Roloff ) آن را به خستگى نيروهاى چغتاى پس از يك نبرد سهمگين و نرسيدن قواى كمكى از شرق نسبت مىدهد . تيمور بهرغم جاهاى متعددى كه فتح كرد ( و حتى شامل بورسا پايتخت سابق عثمانى نيز بود ) و بهرغم پيشروى او در اژه يعنى در جايى كه در پايان سال 1402 م . حمله سهمناكى به قلعه شواليههاى سن جان در اسميرنه ( ازمير ) انجام داد و پس از آن اربابان چندين جزيره درياى اژه از در اطاعت درآمدند ، او واقعا از ميان برداشتن عثمانيان را در سر نمىپرورانده است . حتى بر سر آن هم نبوده كه نوعى تشكيلات چغتائى در آناتولى برپا دارد . تيمور به جاى همهء اين كارها ، راضى شد به برقرارى سلطه خود بر امارتنشينهاى محلى كه سلطان آنان را از بين برده بود . در مورد قسطنطنيه هم بايد گفت كه امپراتور مانوئل دوم ( Manuel ) با شتاب سفيرانى نزد تيمور فرستاد و با اظهار اطاعت او را خرسند و راضى ساخت ؛ و بدينسان تيمور خود را با كشورهاى بالكان درگير نكرد . خود سلطان هم به گونه اسير ملازم تيمور باقى ماند تا اينكه در 13 شعبان 805 / 8 مارس 1403 در آق شهر درگذشت . با اينكه انتحار در جهان اسلام بندرت رخ مىداد ؛ امّا بعيد نيست كه وى پيش از اينكه اعلام بشود همراه تيمور بايد راهى سمرقند گردد ، خود را مسموم كرده است . هنگامى كه سلطان سليمان يكى از فرزندان بايزيد وفادارى خود را به تيمور اظهار داشت ، ديگر مشكلات او در آناتولى تا حدود زيادى به پايان رسيد . از آنجا كه تيمور همان روشهاى سابق سلطهگرى خود را مشابه سرزمينهاى ديگر در آناتولى هم اعمال كرده بود ، يعنى گرفتن باج و خراج هنگفت ؛ غارت و تخريب شهرها ؛ قتل عام مردم و كاهش جمعيت و نيز تباهى منابع كشاورزى ، لذا نتيجه جنگ انگوريه هم زوال قدرت اقتصادى منطقه بود ؛ پس از آن تيمور نيروهاى خود را به سمت شرق سوق داد . اين سرزمين از نظر سياسى نيز بسيار سترون و خنثى گرديد ؛ چون در زمانى كه تيمور مىتوانست آرامش را برقرار كند ، سلاطين عثمانى و امارتنشينهاى محلى در آناتولى و اروپا به رقابت با يكديگر پرداختند . پيروزى چغتائيان در انگوريه موجب تبادلات سياسى بين سرزمينهاى تيمور و دربارهاى شرقى و نيز قدرتهاى غربى گرديد . اين مسأله بعد به تفصيل ارزيابى خواهد شد ، امّا اين نكته گفتنى است كه حتى سلطان فرج در قاهره تلاش كرد تا دل تيمور را بربايد و با او كنار بيايد . او تاكنون ايلچيان تيمور را بازداشت مىكرد و در اين ايام به آنان اجازه بازگشت داد و حتى سفرايى از سوى خود به نزد تيمور فرستاد و اظهار اطاعت كرد كه مورد پسند تيمور افتاد . واكنش گرگين پنجم شاه گرجى