دانشگاه كمبريج ( مترجم : يعقوب آژند )
87
تاريخ ايران ( دوره تيموريان ) ( فارسي )
انگوريه - در جاى آنكارا امروزى اردو بزند ؛ يعنى جايى كه تيمور براى نبرد قطعى و نهايى در نظر گرفته بود . چغتائيان كه از همان آغاز نسبت به عثمانيان شرايط مساعدى داشتند ، چند روز پيش از آنان وارد ميدان نبرد شده بودند ؛ و عثمانيان پس از سپرى كردن روزها در گرماى تابستان - كه نيرويشان را به تحليل برده بود - ديرتر در صحنه جنگ حاضر شدند . تيمور با استحكام اردوى خود و بستن آب به روى دشمن خويش ، از موقعيت كمال استفاده را برد . در منابع تاريخ دقيق جنگ متفاوت است . به احتمال قوى روز نبرد 27 ذو الحجه 804 / 28 ژوئيه 1402 بوده است « 1 » . در مورد تعداد افراد طرفين هم اختلاف نظرهايى موجود است . بيشترين تعداد را شخص با واريايى به نام يهان شيلتبرگر ( Yohann Schiltberger ) ارائه داده كه خودش در جنگ حاضر بوده و به وسيله چغتائيان اسير گشته است . او تعداد چغتائيان را 1600000 نفر و تعداد عثمانيان را 1400000 نفر قلمداد كرده است . يك مورخ امروزى پس از سنجش مقتضيات شناخته شده و موجود ، به ويژه فاصله و مسافت پيموده شده و همچنين جابهجايى تداركات ، تعداد هركدام از افراد طرفين را در نهايت 20000 نفر ارائه مىدهد « 2 » . به غير از فيلهاى هندى كه تيمور از آنان بهره مىگرفت ، مهمترين تمايز و تفاوت اين دو سپاه در قدرت و توان صفوف ينى چرى عثمانى ديده مىشد كه تيراندازان ماهرى بودند . با اين وصف در مقايسه با تعداد چغتائيان ، اينان رقمى به شمار نمىآمدند . در مقطع نخستين جنگ به هيچوجه معلوم نبود كه كدام يك از طرفين پيروز خواهند شد و اين البته عجيب هم نبود ، چون در اين جنگ زبدهترين و كارآمدترين سپاهيان زمان رودرروى هم قرار گرفته بودند . نقطه عطف جنگ از زمانى شروع شد كه همه سپاهيان كمكى سلطان ، ميدان جنگ را ترك گفتند و يا اينكه به تيمور پيوستند . اين مسأله در نتيجه تبليغات چغتائىها و با كمك سركردگان آناتولى انجام شد كه پس از براندازى آنان از سوى بايزيد ، به تيمور پناه برده بودند و با اينكه سلطان بايزيد در اين جنگ همه سواره نظام خود را از دست داد ، ولى با ينى چريهاى خود سرسختانه مقاومت كرد و جنگيد . آنان نوميدانه مقاومت مىكردند ولى در برابر قدرت شكننده سواره نظام چغتائيان چندان شانس و اميدى نداشتند : در پايان جنگ همه آنان قتل عام شدند و بايزيد در تلاش براى فرار ، از اسب فرو افتاده و اسير گشت . اينكه نبرد انگوريه طومار سرنوشت امپراتورى عثمانى را درهم نپيچيد ، به اين دليل بود كه
--> ( 1 ) - اين تاريخ را آلكساندرسكو - درسكا ، صص 19 - 116 عرضه كرده است . ( 2 ) - رولوف ، « Die SChlacht bei Angora » ، صص 6 - 253 .