دانشگاه كمبريج ( مترجم : يعقوب آژند )
79
تاريخ ايران ( دوره تيموريان ) ( فارسي )
مىخواستيم شمايى عمومى از دنيايى را تصوير سازيم كه تيمور در تلاشهايش براى نابودى قدرت سياسى و نظامى سلسلهها ، آن را نابود ساخت . با اينكه سلطان احمد به تنهايى توانست از چنگ تيمور بگريزد ، ولى ضرباتى كه متحمل شد ، نيروى حياتى امپراتورى او را درهم ريخت و متوقف ساخت . هر شكست نظامى ، توان فرهنگى و فكرى آن را ستاند تا اينكه درگيرى با تركمانان تمام توان و قدرت آن را از بين برد و سلطان احمد و جانشينان او هرگز نتوانستند آن را بازسازى و ترميم كنند . 7 - لشكركشى به هند مهمترين نتيجه يورش پنجساله در تاريخ ايران اين بود كه ايران را به صورت بخش جدايىناپذير از حوزه نفوذى تيمور درآورد . مخالفانى چون سلطان احمد جلاير ، قرايوسف قراقويونلو و يا شاهزادگان گرجى كه از چنگ چغتائيان فرار كردند ، تهديد پنهانى و بالقوهاى براى آنان بودند . اينان در عمل زندگى خود را به گونه تبعيدشدگان به خارج و يا در نواحى مرزى ايران كه دسترسى بدانها مشكل بود ، مىگذراندند . با اين همه تيمور به هيچوجه تهديدى را كه از سوى آنان متوجه امپراتورىاش بود ، دست كم نمىگرفت . او در عين حال كه به فكر و انديشه فتوحات ديگرى بود ، حساب اتفاقاتى را كه امكان رويدادش در پشت جبهه بود نيز مىكرد . نقشههاى تيمور براى فروپاشى قدرت نظامى قپچاقها هرگز متوقف نشد . او دريافته بود كه براى برگرداندن سيادت مغولان بايد هند و چين نيز مطيع گردد ؛ در اين خصوص صحبتى از خاور نزديك به غير از ايران نشده است . او به نوه خود پير محمد بن جهانگير كه از سال 794 / 1392 « تاج و تخت محمود غزنوى » را اشغال كرده بود و از امور هند شناخت دست اولى داشت ، فرمان داد تا در پاييز سال 800 / 1397 نيروهاى خود را به سمت پنجاب سوق دهد . اين كار پيش درآمدى بر يورش تيمور به هند در دو سال آينده بود ، كه در سال 801 / 1398 با غارت دهلى به اوج خود رسيد . در منابع ، هيچ نوع دليل سياسى براى اين يورش ذكر نشده است . از آنجا كه اين لشكركشى عليه غيرمسلمين و نيز در درجه اول حكام مسلمان راه افتاده بود ، لذا اين نظر را نمىتوان پذيرفت كه براى توسعه اسلام بوده است . ضعف سلاطين هندى و درگيرى خانگى بين آنان ، هدف اصلى تيمور را در حمله به هند و كسب غنايم و گرفتن باج و خراج توجيه مىكند . از گزارش غياث الدين على راجع به اين لشكركشى برمىآيد كه بر اثر آن ، مناطق هندى به باد فنا رفت و قتل عام غيرقابل تصورى در سطح وسيع صورت گرفت و به دنبال آن بيمارى و قحطى چهره نمود .