8 - كشمكش نهايى با توقتميش بحث اجمالى راجع به سرنوشت آخرين سلاطين جلايرى ما را به ارزيابى دوره يورش پنجساله تيمور ( 798 - 794 / 1396 - 1392 ) كشاند . حال ديگر زمان آن فرا رسيده بود كه تيمور تكليف رشته وقايعى را كه در اواخر پائيز 795 / 1393 موجب حركت او از بغداد شده بود معلوم كند ؛ رشته وقايعى كه نه در ايران بلكه در نواحى مرزى و سرزمينهاى مجاور او رخ داده بود . در اينجا بحثمان را كمابيش مفصل برگزار مىكنيم ، چون اين وقايع تا حدود شايان توجّهى تاريخ ايران را تحت تأثير قرار داده است . هنگامى كه تيمور پس از فتح بغداد از دجله حركت كرد ، هدف نظامى بعدى او روشن نبود . مصر ، غرب و شرق آناتولى و قفقاز ، همه مىتوانست جزو هدفهاى نظامى او باشد . خبر موفقيتهاى نظامى تيمور و نيز روش مهلك جنگ روانى و خانمان‌برانداز او ، نه فقط حكام اين مناطق را آشفته و متوحش ساخته بود ، بلكه در دل ساكنان اين نواحى هم ترس و واهمه انداخته بود . وقتى كه تيمور ايلچيانى به نزد سلاطين و حكام فرستاد و از آنان خواستار برقرارى روابط حسنه و يا گردن نهادن به مالك الرقابى او شد ، وضع چندان به وفق مراد نبود : اين قضيه بخصوص درباره سلطان برقوق در قاهره كه به سلطان احمد جلايرى پناه داده بود و متحد تركمان سلطان احمد يعنى قرايوسف از اويماق قراقويونلو رخ داد . يكى ديگر از نقشه‌هاى تيمور اين بود كه در دل رقيبان خود ترس و وحشت بيندازد . اين مسأله در مورد فتح تماشايى قلعه تكريت در كنار دجله صادق بود كه غيرقابل تسخير به نظر مىرسيد . سركرده و افراد پادگان اين قلعه قتل عام شدند و از كله آنان منارهايى براى عبرت ديگران برپا شد . تيمور پس از تسخير اين قلعه ، در ساحل غربى دجله يك نمايش نظامى راه انداخت تا قدرت نيروهاى نظامى چغتائيان را به جهانيان بنماياند . اين چنين جلوه‌گريها ، تأثير خود را به جا گذاشت ولى نه به گونه‌اى كه تيمور خواستار آن بود . اين نمايش به مبادلات سياسى شديد بين مخالفان او انجاميد . حاكم سيواس ترس خود را به برقوق ابراز داشت و از او درخواست كمك كرد . سلطان بايزيد عثمانى با حاكم مصر تماس گرفت و كمكهاى مالى به او فرستاد . توقتميش و برقوق نيز متحد شدند و اين اتحاد از اهميت ويژه‌اى برخوردار بود ؛ چون نشان داد كه لشكركشى تيمور به قپچاق در 793 / 1391 براى خنثىسازى آنان چندان كارساز نبوده و حتى نتوانسته است خان آلتين اردو را به وحشت بيندازد . باوجود اين تيمور پيش از اينكه تصميم بگيرد كه ضربه نهايى را وارد كند ، مدت يكسال درنگ