3 - انگيزش و شيوه عمليات در اينجا به تشريح و ارزيابى مهمترين مراحل عمليات نظامى تيمور مىپردازيم كه در مدتى كمتر از پنجسال سيطره خود را بر شرق و جنوب شرقى ايران يعنى مازندران ، شرق و غرب خراسان و سيستان بسط داد . پيشتر برخى از ويژگيهاى عملياتى بروز كرده بود و شمارى از اين ويژگيها در عمليات بعدى نيز عليه ايران چهره نمود . آنچه ويژگى چشمگير داشت ، تدارك كامل هريك از اين عمليات بود . بديهى است كه تيمور همه امكانات نظامى را با دقت در نظر مىگرفت و وسايلى را كه لازمه يك چنين عملياتى بود ، فراهم مىكرد . البته امكان چنين عملياتى بدون بازديد مقدماتى مقدور نبود . افرادى از فرقه‌هاى مختلف اسلامى مانند دراويش و قلندران سهم عمده‌اى در جمع‌آورى اطلاعات سرى نظامى داشتند . تيمور سنى از نظر گرايشهاى شخصى مذهبى تا حدودى بىاعتنا بود ؛ ولى او با اولياى اسلام برخوردى توأم با احترام محض داشت . بازماندگان خاندان پيامبر ، حضرت محمد ( ص ) يعنى سادات و شيوخ ، صوفيان ، دراويش و قضات همه از حمايت و پشتيبانى ويژهء او برخوردار بودند . زمانى كه تيمور يورشهاى وحشتبار خود را براى تصرف شهرى شروع مىكرد ، جان و مال اين افراد از تعدى و تجاوز مصون بود . حتى در ايام جمع‌آورى ماليات و هنگامى كه مردم عادى با تهديد به مرگ و يا شكنجه براى افشاى مخفيگاههاى داراييشان مجبور به تأديه پول و ساير علقه‌هايشان به تيمور بودند ، آنان آزادانه در كوچه‌ها و ميدانها رفت‌وآمد مىكردند . در واقع آنان گاهى هم در مورد قربانيان نوكران تيمور پادرميانى مىكردند و به موفقيتى هم نائل مىشدند . آنان خود به خود از اين امتيازات وافر سپاسگزار بودند و تيمور نيز در مواقعى كه نيازمندشان مىشد ، روى آنان حساب مىكرد . مهاجرت اين طبقه از مردم از جايى به جاى ديگر و تشكيلات وسيع طريقتهاى آنان ، اعمال ايده‌آلى براى بازرسى مقدماتى امور در اختيار تيمور قرار مىداد . اهداف ماجراجوييها و يورشهاى تيمور متفاوت بود : يا براى بر طرف كردن تهديدهاى پيوسته نظامى ازجمله تهديدهاى آلتين اردو بود ؛ و يا براى تأمين نفوذ سياسى بود كه در هند و آناتولى رخ داد ؛ و يا اينكه در رويارويى با رقيبان خطرناكش در سرزمينهاى چغتاى به تحميل قدرت خويش پرداخت ، نظير آنچه در كشمكش عليه اميران قراوناس و ماوراء النهر و تسليم خوارزم رخ داد . با وجود اين در يورش به ايران هيچ‌كدام از اين اهداف كارساز و دخيل نبود . هنگامى كه تيمور پيشروى به خراسان را آغاز كرد هرگز در انديشه ضميمه ساختن اين منطقه به قلمرو تحت نفوذ خود