دانشگاه كمبريج ( مترجم : يعقوب آژند )

410

تاريخ ايران ( دوره تيموريان ) ( فارسي )

فارسى ، 985 ) است كه به وسيله محمود امضاء شده و داراى تاريخ 6 - 1545 م . است « 1 » . اين نگاره سلطان سنجر را به همراهى درباريان و در حين شكار در كوهستان نشان مىدهد كه پيرزنى دامن او را گرفته و تظلم مىكند ؛ اين نگاره داراى تركيب‌بندى صاف و شفاف و اجراى زيباست . مشابه اين تركيب‌بندى با مهارت زودياب در دو نگاره ديده مىشود كه نسخه شاه و درويش هاتفى را به سال 1540 م . مصور ساخته و امروزه در كتابخانه پىيرپانت مورگان ، نيويورك ( نسخه خطى شماره 531 ) محفوظ است . نگاره اولى صحنه يك مدرسه را نشان مىدهد و يادآور مكتب هرات است ، ولى از سرزندگى سرشارى برخوردار است . اين نگاره دربردارنده تاريخى است كه با سال 1542 م . موجود در كتيبه بالاى درب تطبيق مىكند . چگونگى افول اين مكتب را پس از سال 1550 م . مىتوان در مقايسه اين نگاره با نگاره مشابهى ( از نظر موضوعى ) در نسخه گلستان سعدى به تاريخ 7 - 1566 م . موجود در لنينگراد - مشاهده كرد كه پيكره‌هاى طلاب به گونه بارى به هر جهت تنظيم شده‌اند « 2 » . مشابهتهاى چندى هم راجع به اين خاموشى و زوال مىتوان در تكرار بىروح و بىلطف تركيب‌بنديهايى مشاهده كرد كه همه شادابى خود را از دست داده است . فلزكارى و سفالگرى در دوره تيمورى با اينكه در دوره ايلخانان در سنن باشكوه فلزكارى و دستاوردهاى سفالگرى عصر سلجوقى وقفه‌اى ايجاد شد ، امّا در هردو زمينه هنوز معيارهاى عالى برقرار بود و توليد در سطح وسيعى صورت مىگرفت . ولى در پايان قرن هشتم / چهاردهم از نظر توليد و تنوع تكنيك ، كاهش چشمگيرى در اين صنايع چهره نمود . ليكن اين عقيده كه خاتمكارى نقره و طلا بر روى فلز بعدها ناشناخته باقى مانده ، واقعيت ندارد . آثار برنزى درجه اولى كه صنعتگران اصفهان و تبريز براى خود تيمور ساخته‌اند ، امروزه در موزه ارميتاژ محفوظ است . اين آثار در سال 1935 م - در ايامى كه سومين كنگره بين‌المللى هنر ايران برگزار مىشد - از مسجد شهر تركستان كه بدانجا اهداء شده بود ، آورده شد و به وسيله آ . گ . ياكوبوفسكى ( A . G . Yakubovsky ) در يادنامه كنگره انتشار يافت « 3 » . يكى از چشمگيرترين آنها آبدان بزرگى براى وضوگيرى ( 45 / 2 متر قطر آن است ) ساخته شده « 4 » در تاريخ 801 / 1399 بود كه به وسيلهء عبد العزيز بن شرف الدين تبريزى امضاء شده است ؛ در

--> ( 1 ) - بلوشه ، نقاشى تركمان ، تصاوير CXIV , CXV . ( 2 ) - دياكونوا و گوزليان ، Sredneaziatskie miniatyury ، تصوير 17 . ( 3 ) - ياكوبوفسكى ، " Les artisans Iraniens " ، صص 85 - 277 ، تصاوير CXIX - CXIII . ( 4 ) - نخستين بار توسط وسلوفسكى و گوروكوف در مجله Bulletin de L'Association international Pour