ضمن يك شمعدان زيبا هم به تاريخ 1397 م . امضاى عز الدين بن تاج الدين اصفهانى را دارد . در آبدان وضوگيرى كتيبه‌هايى با خط ثلث و كوفى و آرايه اسليمى قلمزنى شده است ؛ در حالىكه سه تا از پنج شمعدان ميزان معتنابهى از خاتمكارى اصلى طلا و نقره دارد . شمعدان مشابه و بدون كتيبه هم در موزه دولتى گرجستان در تفليس موجود است و نمونه ديگر نيز بين موزه ارميتاژ و لوور تقسيم شده است « 1 » . ويژگى متعادل اين گروه از آثار فلزى كه سطح شايان توجهى از پهنه فلزى را دست‌نخورده باقى مىگذاشت به محيط حنفى نسبت داده شده است « 2 » ؛ ولى در واقع اين مسأله از مشخصه‌هاى ذائقه و سليقه اين دوره بوده است . در سال 5 - 1374 م . يك آبدان وضوگيرى برنزى مزيّن به كتيبه‌ها و اسليميها به مسجد جامع هرات اهدا شد ( قطر آن 74 / 1 سانتىمتر ) كه بر روى آن رقم سازنده‌اش - حسن بن على بن حسن بن على اصفهانى - آمده است و به دستور يك قلندر و به افتخار حاكم آل كرت ساخته شد و همين الگويى براى آبدان سال 1399 م . تركستان گرديد « 3 » . در گروه بىشمارى از ساغرها كه داراى سرپوش بوده و در دوره تيموريان خاص خراسان ساخته شده‌اند ، خاتمكارى طلا و نقره به كار رفته است . نمونه‌هاى رقم‌دار سال 1457 م . ، 1461 م . و 1466 م . همه به وسيله صنعتگران خراسانى از شهرهاى بهرجان و يا بيرجند كار شده است ( هر دوى اين شهرها در خراسان بزرگ بودند ) . يكى از آنها كه در ارميتاژ است به وسيله جوانبخت بن حسين امضاء شده و حال آنكه نمونه موزه بريتانيا با تاريخ 1497 م . در پايهء آن به سلطان حسين بايقرا اهدا گرديده است « 4 » . شمارى از اين ظرفها با اشعار حافظ و يكى نيز با اشعار قاسم انوار ( متوفى 837 / 4 - 1433 ) شاعر عارف ، تزيين‌يافته و به عنوان نمادى از ساغر به كار مىرفته است . اين ساغرها چگونه به قرن نهم رسيده‌اند ، امروزه معلوم نيست ولى نكته اساسى اين است كه بازفرآورى آن به صورت جام يشمى و با نام و نشان الغ بيگ گوركان به دست آمده « 5 » و همين مىرساند كه بين سالهاى 1417 م . و 1440 م . توليد شده است . كار شاقى كه اين جام را با يك دسته يشمى ايجاد كرده مىرساند كه اين كار از يك شكل و قالب فلزى مايه گرفته است . در اواخر قرن نهم / پانزدهم هنوز قلمزنى در تزيين همه‌جانبه اشياء به كار مىرفته است ؛ چنانچه

--> L'exploration de l'Asie centrale - ، شماره‌هاى 6 و 7 ( سن پطرزبورگ ، 7 - 1906 م . ) . ( 1 ) - كونل ، Islamische Kleinkunst ، ص 147 . ( 2 ) - ياكوبوفسكى ، « Les artisans Iraniens » ، ص 285 . ( 3 ) - آ . س . مليكيان شيروانى در Gazette des Beaux Arts ، شماره 73 ( 1969 م . ) ، صص 18 - 5 . ( 4 ) - SPA ، تصوير b 1376 ، به تاريخ 1461 م . ؛ كونل Islamische Kleinkunst ، ص 146 به تاريخ 1457 م . كه به اشتباه به ونيز نسبت داده شده است : گروبه ، Worid of Islam ، ص 135 ، تصوير 74 . ( 5 ) - بنياد گلبنكيان : نمايشگاه هنر اسلامى ، شماره 28 ؛ ر . پيندر - ويلسون در كتاب Persian Art : Calouste Gulbankian Collection ، تصوير 13 ؛ هنرهاى اسلام ، شماره 114 .