رنگ‌پردازى و بخصوص رشته رنگهاى آبى و سبز فراتر رفته و در تنظيم ماهرانه شمارى از پيكره‌ها چيره‌دستى نشان داده است . چهار سرفصل تذهيب‌شدهء آن از زيبايى بىنظيرى برخوردار است و كاملا كاشيكارى معروف « مسجد كبود » تبريز را در همان سال به ياد مىآورد . حتى از نظر تذهيب بسيار غنى است و اين مسأله بخصوص در نسخه‌اى از تاريخ حافظ ابرو موجود در كتابخانه توپ‌قاپى سراى ( بغداد ، 282 ) كه بايد از نسخه‌هاى همين دوره باشد ، كاملا مشهود است . بنابراين مىتوان نتيجه گرفت كه يك يا دو نفر از هنرمندانى كه در كتابخانه هرات تربيت شده بودند در اين زمان به دربار جهانشاه مهاجرت كرده‌اند ؛ و چنين مىنمايد كه شمارى از آنان هم به دربار شروانشاه فرخ‌يسار در شماخى ( شمال آذربايجان ) رفته باشند . گلچينى كه در كتابخانه بريتانيا ( ضميمه 16 ، 561 ) موجود است و به سال 1468 م . كتابت شده ( در شماخى ) دربردارنده هشت نگاره با سبك ساده طراحى پيكره است ولى منظره‌هاى آن به طور قطع با سنت هرات و با تأكيد بر درختان پر گل زيبا اجرا شده است . برجسته‌ترين آنها ، نگاره‌اى است كه شهر بغداد را در زمان آمدن سيل تصوير كرده « 1 » است و يك منظره كوچك مركب است كه عمارات آن از زاويه‌هاى مختلف - و مستقيما به گونه پرسپكتيو - به ديده مىآيد . در مقايسه با اين نگاره مىتوان نگاره‌هاى « محاصره گنگ بهشت » و يا « كشته شدن ارجاسپ در قلعه آهن به دست اسفنديار » در شاهنامه جوكى سال 1440 م . را در نظر آورد كه نمونه‌هاى برجسته‌اى از دستيابى مشابه به اصل تمامرخ است . پس از اين نسخه از نظر زمانى ، خمسه نظامى موجود در كتاب توپ‌قاپى سراى ( خزينه 761 ) است « 2 » كه تاريخ 866 / 1461 و 881 / 1476 را دارد و فخر الدين احمد با شانزده نگاره و تذهيب بسيار عالى آن را تحرير كرده است . اين نسخه در بغداد براى پيربداق توليد شده و در سال 1476 م . براى اوزون حسن تكميل گشته است ؛ و حال آنكه نسخه‌اى از ديوان هدايت در سالهاى 8 - 1476 م . براى كتابخانه فرزند او سلطان خليل ( درگذشته در 1478 م . ) استنساخ شده كه امروزه در كتابخانه چستربيتى ( ترك ، 401 ) « 3 » محفوظ است . اين نسخه نيز نشاندهندهء رابطه نزديكى با مكتب هرات است ؛ ولى برخى ساده‌گرايى در اين نسخه وارد شده است . اوزون حسن در سال 882 / 1478 درگذشت و پسر او يعقوب ( 96 - 883 / 90 - 1479 ) به جاى او نشست . خوشبختانه نسخه‌اى در دست است كه در صفحه آخر آن آمده كه متن خمسه نظامى را عبد الرحيم بن عبد الرحمن السلطانى اليعقوبى در تبريز پايتخت مملكت در سال 886 / 1481 تحرير كرد ( خزينه 762 در

--> ( 1 ) - آرنولد ، نقاشى در اسلام ، تصوير II . ( 2 ) - سچوكين ، « نقاشى بغداد در زمان سلطان پيربداق قراقويونلو » ، AA ، جلد 25 ( 1972 م . ) ، صص 18 - 3 . ( 3 ) - رابينسون ، طراحيهاى استادان ، تصويرهاى 7 - 76 ، و نقاشى نگارگرى ايران ، تصوير 41 .