مسجدى قرار داشت كه محور طولى آن از شرق به غرب بود . بامبندى آن مركب از چهار قوس متقاطع بود كه از شمال به جنوب امتداد داشت و لنگه داخلى به صورت فضاى وسيع و مجزايى درآمده بود تا محراب بزرگ را كه قوسى در زاويه‌هاى راست بالاى آن تا دو قوس متقاطع قرار داشت ، در خود جاى دهد . دهانه‌هاى سمت جنوبى مشرف بر محراب نشاندهندهء امكان چگونگى ايجاد نورگيرى پنجره فوقانى بود . در بالاى محراب دو قاب كتيبه‌اى كوچك دربرگيرنده نام معماران وجود داشت ؛ يعنى البنّا شمس بن تاج و فخر بن الوهاب شيرازى « 1 » . كرمان در سال 1340 م . به دست آل مظفر افتاد . نه سال بعد مبارز الدين محمد مسجد جامع آن را بنيان گذاشت « 2 » . پلان آن چليپايى بود ؛ طاقگان يك طبقه آن بجز در سمت جنوب كه دو طبقه بود ، به ايوانها متصل مىشد . مدخل ورودى با رأس مربعى و مناره‌هاى گلدسته‌اى به يك هشتى گنبدى مىرسيد كه به ايوان شمالى مجوفى باز مىشد . ايوان عبادتگاه در سمت جنوب پهنتر و عميقتر از ديگر ايوانها بود . دراين روزگار كاشى لعابى رنگين از مصالح پذيرفته شدهء تزيين رويه بود . در اين قلمرو دو تكنيك دوشادوش هم به كار مىرفت ؛ كاشى معرق و كاشى موزاييك . در كاشى معرق ، عناصر چند ضلعى لعابى در آجر و يا سطح سفال بدون لعاب خاتمبندى مىشد تا نقوشى را به وجود آورد و بخشهاى غيرلعابى در تقابل با بخشهاى لعابى قرار مىگرفت . در كاشى موزاييك ، كل سطح آن لعابدار مىشد و بخشهاى مجزاى رنگ نقارى مىگرديد و متناسب با بخش كنارى مىشد . كاشى معرق پيشتر در ايام سلجوقيان به كار مىرفت . كاشى موزاييك در اين زمان براى نخستين بار در آرامگاه اولجايتو خدابنده در سلطانيه به كار رفت ؛ و در نماى پيشين مدخل آرامگاه باباقاسم - كه در سال 1340 م . تكميل شده به اوج خود رسيد « 3 » . كاشيكارى نماى پيشين مدخل مسجد جامع كرمان به تاريخ 750 / 1349 كار شده و بسيار آسيب ديده است ، ولى آنچه باقى مانده براى ارائه نمود و تأثير هدف اصلى آن بسنده مىنمايد . تركيب‌بندى نماى پيشين - كه بسيار منطقى و موزون است - براى نسلهاى بعد محك و معيار برجسته‌اى شد . دور جدار قوس را نوار پهنى از كتيبه نسخ به رنگ سفيد در زمينه‌اى از طوماربندى پيچكى به رنگ آبى روشن ، در پس‌زمينه‌اى از آبى سير ، فراگرفته است . هريك از پاكار قوسها بر روى پاسنگ ستون كوتاهى به سه رديف از طاقگان كاذب تقسيم مىشود . قطاع قوس مدخل مركب از گچبرى مارپيچ و درهم تافته است كه در دو پايه پيچيدگى خود

--> ( 1 ) - گدار ، « تاريخ مسجد جمعه اصفهان » ، ص 241 ؛ هنرفر ، گنجينه ، صص 45 - 136 . ( 2 ) - ويلبر ، The Architecture ، شماره 97 ، صص 182 به بعد . ( 3 ) - گدار ، « اصفهان » ، صص 43 - 38 ( « آرامگاه باباقاسم » ) .