« شاهروقى » باشد كه در شرق آناتولى رايج بود « 1 » . در زمان آق قويونلوها در كنار چند سكه رايج تنكه ، دينار بخصوص دينار تبريزى نيز در جريان بوده است . در اينجا يادداشت مختصر ديگرى درباره سكه‌ها طلاى سلسله‌هاى تركمان ارائه مىدهيم : از جهانشاه قراقويونلو سكه طلايى در دست است كه حدود 9 / 3 گرم وزن دارد ؛ آق قويونلوها سكهء طلايى به وزن يك مثقال شرعى يعنى حدود 4 / 3 گرم ضرب مىكردند . به احتمال اين‌دو سكه معادل با اشرفى بوده است ؛ البته امكان معادل ثانوى نيز وجود دارد . اشرفى اصلا سكه طلاى مصرى بود كه از سال 810 / 1407 ضرب مىشد و وزن آن 45 / 3 گرم بود . شواهدى در دست است كه حاكى از رواج مسكوكات اشرفى مماليك در قلمرو آق قويونلوها است . امّا شواهد ديگرى هم حاكى از تنكه‌هاى طلاى حكام آق قويونلو است « 2 » . پيشتر به زوال شديد مسكوكات در جريان قرن نهم / پانزدهم اشاره كرديم . اين زوال مىبايد از اينجا ناشى شده باشد كه دينار نقره در دولت صفوى ديگر ضرب نشد . امّا دينار هنوز مثل تومان از آغاز به گونه واحد شمارش وجود داشت . چنانچه در بالا ياد شد در اين زمان دينار عراقى با دينار تبريزى يكسان بود . اين تساوى به احتمال از زمان اسماعيل اول رخ داده است . ساير مسكوكات رايج موجود در اين روزگار به گونه دينارهاى نقره در خارج از مرزهاى دولت صفوى - البته به استثناى ايالت خراسان - رواج داشت « 3 » . تنكه‌هاى نقره در زمان شاه اسماعيل اول و طهماسپ اول بر طبق رويه قرن نهم / پانزدهم همچنان ضرب مىشد . امّا تنكه‌هاى متقدم صفوى ديگر به سكه‌هاى رايج خاصى تعلق نداشت . تنكه در اين زمان نامى بود براى سكه‌اى با وزن خاص كه ارزش آن فقط با دينار و يا با اجزاء تومان سنجيده مىشد . سكه‌هاى نقره شاه اسماعيل در سالهاى نخستين سلطنت وى ، چهار ، دو و يك مثقال ( 7 / 18 گرم ، 3 / 9 گرم و 7 / 4 گرم ) وزن داشت . بعدها وزن آنها تحت شرايطى كاهش يافت . سكه نقره با وزن يك مثقال ارزش پنجاه دينار داشت . به اين سكه اصطلاح تنكه اطلاق مىشد چون وزن ثابت يك مثقال آن مطابق و معادل با معيار پولى تنكه نقره در قرن نهم / پانزدهم بود . از اين رو دو تنكه 100 دينار و چهار تنكه 200 دينار ارزش داشت « 4 » . در زمان شاه طهماسپ اصطلاح جديد

--> ( 1 ) - رابينو ، « مسكوكاتى از دوره آل جلاير » ، ص 127 . ( 2 ) - همان منبع ؛ شروتر ، ص 42 ؛ بركان ، « عثمانلى دورنده ، ص 101 ؛ رابينو ، سكه‌ها ، مدالها و مهرها ، ص 14 . ( 3 ) - همان منبع ، ص 13 . ( 4 ) - در اينجا اشاره هينتس را در مقاله « ارزش تومان » ، ص 91 كه مغاير با نظر رابينو در سكه‌ها ، مدالها و مهرها ، ص 28 بود و وزن سكه 50 دينارى را 3 / 9 گرم دانسته ، پذيرفتم .