جيره هم تعلق مىگرفت . مواجب جنسى را براساس واحدى به نام قاب ( « بشقاب » ) حساب مىكردند . هر قاب حاوى غذاى شش تا هفت نفر بود . كارگران عاليرتبه يك قاب كامل دريافت مىكردند و ديگران نيم يا يك چارك قاب مىگرفتند . افراد مىتوانستند بجاى جيره جنسى پول دريافت كنند . مستخدمان افزون بر مواجب منظم هديه و يا انعام هم دريافت مىكردند كه ميزان آن بعضى وقتها بيشتر از حقوق سالانه آنان بود . اين امر زمانى صورت مىگرفت كه كارگرى با كارهاى عالى و برتر خود در ميان كارگران ديگر شاخص مىشد « 1 » . استخدام در بيوتات مادام‌العمر بود . در صورت از كارافتادگى و يا بركنارى مواجب همچنان پرداخت مىشد . از اينها گذشته گاهى اتفاق مىافتاد كه برخى از كارگران نه تنها در بيوتات شاهى كار مىكردند ، بلكه براى خود نيز فعاليت داشتند . همه اين وقايع مىرساند كه مقام صنايع دربارى در كارگاههاى سلطنتى از بسيارى لحاظ ، يك مقام امتيازدار بود كه مىبايد به دنبال كسب آن مىدويدند . خلاصه بايد متذكر شد كه كارگران اروپايى هم در بيوتات فعاليت داشتند . در زمان شاه عباس اول ، شاه صفى اول و شاه عباس دوم شمارى از نقاشان در دربار اصفهان كار مىكردند . گزارشهايى از ساعت‌سازان نيز در دست است ولى معلوم نيست كه در بيوتات كار مىكرده‌اند . در بخش توپريزى دربار نيز چندين متخصص اروپايى كار مىكرد و احتمال دارد كه شمار آنان در زمان شاه سلطان حسين ( 35 - 1105 / 1722 - 1694 ) كاهش يافته باشد ؛ چون در اين زمان توليد توپخانه متوقف شده است « 2 » . 4 - نظام مالياتى دوران مابعد مغولان در زمان خلافت چند سده‌اى عباسيان معمول براين بود - دست‌كم به گونهء صورى - كه ترتيبات مالياتگيرى براساس شريعت اسلامى باشد و چهار ماليات برجسته و مشخص يعنى خراج ( ماليات ارضى و محصولات كشاورزى ) ، عشر ( يك دهم ) زكات و جزيه ( ماليات غيرمسلمانان ) را نهادهاى ناهمگنى مىپوشاند ؛ و ميزان ماليات هم منطقه به منطقه و زمان به زمان فرق مىكرد و تحميلات خاصى هم بر ماليات منظم افزوده مىشد . در نخستين دهه‌هاى سلطه ايلخانان ، اين اصل

--> ( 1 ) - همان منبع ، ص 21 . ( 2 ) - همان منبع ؛ شوستر - والسر Das Safawidische Persien ، صص 53 به بعد ؛ بوسه ، Untersuchungen ، صص 136 به بعد .