بود . بيوتات در درجه اول دوايرى را شامل مىشد كه به نحوى از انحاء مواد خوراكى مورد نياز دربار را تهيه مىكرد . در كنار دربار آشپزخانه با انبار اغذيه ، نانوا ، سقاخانه‌ها و انبار برنج ، شرابخانه ، كشتارگاه ، قهوه‌خانه و غيره قرار داشت . در فضاى دربار انبارها و اتاقهايى براى نگهدارى هيزم ، مشعل و چراغ ، سفره‌ها و قاشق و بشقاب ، قاليها و خلعتها موجود بود . خزانه شاهى را نيز بايد در زمره آنها به حساب آورد . همه اين دواير كه به منظور تدارك احتياجات خانگى دربار تعبيه شده بود به مفهوم واقعى خود كارگاه سلطنتى بودند . از اين رو دربار بر دستگاههاى پارچه‌بافى ، خياطى ، كفاشى و صنعت خز و چرم آنها نظارت داشت . در دربار كارگاه زرگرى و مسگرى هم موجود بود كه وسايل و آلات آشپزخانه را تهيه و توليد مىكرد ؛ افزون براينها بخشهاى ديگرى نيز در دربار وجود داشت . در آخر بايد از كارگاههاى يراق‌سازى ، زرادخانه ، توپريزى و كتابخانه صحبت كرد كه در كتابخانه نه فقط نسخ خطى را گرد مىآوردند ، بلكه گروهى از هنرمندان به تهيه آنها مشغول بودند . اصطبلها و شمار ديگرى از دواير ازجمله بخشهاى ديگر بيوتاب بودند « 1 » . به طور كلى در رأس هر بخشى يك نفر صاحب جمع و يك نفر مشرف قرار داشت . ولى بنا به دلايل عملى اين قاعده به هم مىخورد و آن زمانى بود كه چندين بخش در ارتباط تنگاتنگ با هم عمل مىكردند ولذا گاهى تحت نظارت يك نفر صاحب جمع و يا يك مشرف درمىآمدند . بيوتات در اواخر دوره صفوى زير نظر ناظر بيوتات بود . البته هميشه محور براين مدار نمىچرخيد : ناظر بيوتات در اوايل قرن يازدهم / هفدهم فقط بر بعضى صنايع و كارگاههاى ويژه دربارى نظارت داشت . ولى بعدها وى متصدى بلافصل و بالقوه كل درگاه سلطنتى گرديد و يكى از وزراى مقتدر و بانفوذ دولت به‌حساب آمد . در صنايع دربارى كارگزاران و متخصصان بىشمارى با انواع مهارتهاى شغلى و حرفه‌اى به كار مشغول بودند . آنان در مقايسه با همقطارانشان در بازارها از امتيازات چندى برخوردار بودند . هر مستخدمى حكم انتصاب دريافت مىكرد كه در آن شيوه كار و مواجبش به دقت مشخص شده بود . در اواخر دوره صفوى مزد سالانه يك كارگر از دو تومان تا مبلغ قابل توجه 55 تومان متغير بود . اين مزد به صورت برات ( يعنى تعيين مقدارى از درآمد ماليات ) پرداخت مىشد . يكى از مستخدمان اين براتها را در همان‌جا به مقاطعه مىگرفت و اكثر مستخدمان مزدشان را نقدا دريافت مىكردند ولى 5 يا ده درصد كمتر از مبلغى كه در حكم استخدامىشان قيد شده بود . مستخدمان كارگاههاى سلطنتى در هر سه سال درصدى اضافه حقوق دريافت مىكردند . افزون براين به آنان

--> ( 1 ) - كمپفر ، صص 106 به بعد ؛ شاردن ، جلد 7 ، صص 330 به بعد ؛ مينورسكى ، تذكرة الملوك ، ص 50 .