دانشگاه كمبريج ( مترجم : يعقوب آژند )

169

تاريخ ايران ( دوره تيموريان ) ( فارسي )

پيامدهاى قطعى در پى داشت چون شاهرخ را از خطر بزرگى رهانيد كه از سوى تركمانان عليه‌اش برخاسته بود . پيشتر متوجه شديم كه شاهرخ در رويارويى با اين خطر سستى از خود نشان نداد و به آذربايجان لشكر كشيد . قرايوسف با بيمارىاى كه داشت به مقابله با او پرداخت ؛ ولى پيش از اينكه جنگى درگيرد مرگ او را فراگرفت . سلسله قراقويونلو به رغم رخداد حمله شاهرخ و نيز مرگ رهبرشان ، آن مايه بنيان گرفته بود كه بتواند در برابر يك چنين خطراتى ايستادگى كند . اين بنيان تا حدود زيادى بر اثر پيشرفتها و دستاوردهاى قرايوسف بود - كه نه فقط سپاه كارآمدى تشكيل داده بود و همين سپاه بارها او را در ميدان جنگ سرافراز كرده بود - بلكه توانسته بود با موفقيت تمام امور داخلى را با عدالت و آزادگى از پيش برده و در ضمن بر جريان امور حكام خود نظارت داشته باشد ؛ و نيز توجه خاصى نسبت به امر كشاورزى متصرفات تحت نفوذ خود مبذول دارد تا آنجا كه در مقام يكى از سياستمداران توانمند و مقتدر خاندانش مورد تحسين قرار گيرد . جانشين او فرااسكندر در عين حال كه در جنگ با اميران كرد و شروانشاه موفق بود ، نتوانست آنان را ضميمه اتحاديه ايلى خود بكند . او هرچند به طور نسبى در تسخير متصرفات آنان كامياب بود ، ولى دربرابر دسيسه‌هاى تيموريان كه درصدد تحريك برادران جاه‌طلب‌اش عليه وى بودند با ناكامى روبه‌رو شد . در واقع قرااسكندر توانست در سال 835 / 1431 خود را در برابر ابو سعيد كه در ايام سپرى كردن تبعيد حاكم تبريزش ساخت ، تثبيت نمايد . امّا پس از شكست ديگر در سال 840 / 1436 هنگامى كه با برادرش جهانشاه حاكم جديد آذربايجان ( منتخب ديگر شاهرخ ) وارد جنگ شد ، سپاهيانش يك بار براى هميشه او را ترك گفتند . او در تبريز در جايى به نام صوفيان شكست خورد و در النجق ، قلعه‌اى در جوار نخجوان زندانى شد . چيزى نگذشت كه در آنجا در سال 841 / 1437 به دست فرزندش شاه قباد به قتل رسيد . 3 - جهانشاه قراقويونلو هرچند قدرت اتحاديه قراقويونلوها در زمان جهانشاه به اوج خود رسيد ، ولى با مرگ او به قهقرا رفت . با اينكه جهانشاه بنا به مصالح سياسى بركشيدهء شاهرخ بود و با كمك او توانست حاكم شود ، ولى جز تأمين اراضى اصلى قراقويونلوها وفادارى ديگرى نسبت به او نشان نداد . در سال 850 / 1448 با مرگ شاهرخ شرايط تغيير يافت و جهانشاه نظير پيشينيان خود و نيز با استفاده از گرايش اصلى خاندانش ، تركمانان را به سمت شرق سوق داد . پيروزيهاى درخشان او در لشكركشى