مانده است . تا زمانى كه ايلى و يا اتحاديه‌اى اهميتى پيدا نمىكرد ، سرنوشت آن نظر مورخان را به خود جلب نمىكرد و در جايى هم كه مسأله خاستگاه و اصل و منشأ آن مطرح است ، جوابها چندان قانع‌كننده نيست . بدين ترتيب آنچه در منابع ديده مىشود ، همه آشفته ، ناقص و متناقض است . بنابراين همه آنهايى كه گفته شد درباره نقاط آغازين آق قويونلوها و قراقويونلوها صدق مىكند . بعيد نيست كه اينان زمانى به يك اتحاديه واحد تعلق داشته‌اند و يا شايد هم تشكيل يك ايل واحد مىداده‌اند كه بعدها از همديگر جدا شده و با موفقيت تمام تشكيل ايل مستقلى را داده‌اند و سر خود گرفته‌اند . با گذشت زمان ، هنگامى كه آنان در سده هشتم / چهاردهم از يكديگر متمايز شده‌اند ( از نظر تاريخى ) نام آنان ديگر فقط به آن ايلات اطلاق نشده ، بلكه دو اتحاديه متفاوت با تيره‌هاى متعدد بوده‌اند . برخى از اسمهاى قراقويونلوها از زمانهاى گذشته از فهرست اصلى قبايل بيست و چهارگانه اوغوزها مندرج در تاريخ رشيد الدين و ساير گزارشات افسانه‌اى مشخص و روشن است « 1 » . بنابراين با دو اتحاديه مواجه هستيم كه متشكل از ايلات مختلف تركمان هستند - در واقع آنانى كه به احتمال قوى از قبيله‌هاى اوغوز در سده پنجم / يازدهم به آسياى غربى آمده‌اند و برخى از آنان بىترديد تا آناتولى رخنه كرده‌اند . منابع راجع به اين تجمعها اطلاعات مستقيمى ندارند ، بلكه بعيد نيست كه پس از سقوط سلسله سلجوقيان آسياى صغير ( آناتولى ) و تا حدودى خارج از تباهى و زوال آنان ، در سده هشتم / چهاردهم شكل گرفته باشد . در آن لحظه حساس ، تجزيه متصرفات مغولان كه آنان و ايلات وابسته بديشان را دربر مىگرفت ، آنان را قادر ساخته تا در منطقه‌اى كه خلأ قدرت در آن صورت گرفته بود يعنى شرق آناتولى ، شمال بين النهرين و شمال غرب ايران ، اهداف مورد نظرشان را دنبال كنند . در دوره پيش از مغولان نامى از آق قويونلوها و قراقويونلوها در ميان نيست ، ولى شواهد و اسنادى از گروههاى همبسته عمده وجود دارد كه بعدها در ميان پيروان خودشان خاندانهاى حاكمه ايجاد كرده‌اند يعنى بايندر ( بايوندور ) با آق قويونلوها و بهارلو معروف به بارانى با قراقويونلوها . بايندر در فهرست قبايل رشيد الدين ( مذكور در بالا ) به يكى از قبيله‌هاى بيست و چهارگانه اوغوزها اطلاق شده و حال آنكه در كتاب دده قورقود ( حماسه تركى ضبط شده در حدود 1400 م . ) نام يكى از حكام اوغوز است . احتمال مىرود كه آق قويونلو تيره‌اى از ايل بايندر بوده است ، ولى در منابع بايندر و يا بايندريه مترادف با آق قويونلو به كار رفته است ؛ به هر حال نام ايل بايندر در سده هشتم / چهاردهم در آسياى صغير سر زبانها افتاده است . اسمهاى بعضى از جايهاى

--> ( 1 ) - رجوع كنيد به : اى . روسى ، II'Kitab - i Dede Qorqut ( رم ، 1952 م . ) ، صص 16 به بعد .