6 - حسين بايقرا حال بايد آغاز امپراتورى مغولان را در هرات كه اندكى پس از مرگ ابو سعيد ظاهر شد ، پيگيرى كنيم . اين دولت نيز گرفتار كشمكشهاى سنگينى شد ، امّا در مقايسه با امپراتورى تيموريان ماوراءالنهر ، در زمينه پيشرفتهاى فكرى و مادى به جهشها و اقدامات عظيمى دست يافت كه در واقع ادامهء بيش از سه دهه عصر عظيم دوره شاهرخ به بعد بود و به دولت هرات آنچنان ويژگى شاخصى بخشيد كه در زمان حكومت سلطان حسين بايقرا به اوج توسعه و تحول خود دست يافت . حسين بايقرا كه نام كامل او سلطان حسين بن منصور بن بايقرا بود در هفت يا هشت سالگى پدر خود را از دست داد و در سال 856 / 1452 به خدمت ابو القاسم بابر درآمد و اين خدمات براى مدت كوتاهى آن هم پس از لشكركشى ناموفق بابر به سمرقند در بوته تعويق افتاد . او پس از مرگ ارباب خود زندگى نامنظمى از نوع زندگى اميران مزدور و سرگردان درپيش گرفت . يعنى نوعى از زندگى مشابه اميرانى كه بارها خود را در ميان سپاهيان تيمورى مىيافتند كه بر سر قدرت مشغول كشمكش بودند ؛ تا اينكه سرانجام براى قدرتيابى خود دست به كار شد و مدت درازى - كه بدون موفقيت پايا بود - به مبارزه پرداخت . علائق او در مازندران نهفته بود و لذا كار خود را از آنجا شروع كرد و سپس در خوارزم نيز به فعاليت پرداخت و از همانجا تهاجمات و يا لشكركشيهاى پىدرپىاى براى غارت خراسان انجام داد . همين عمليات او را در برابر ابو سعيد قرار داد و در اين ولا از كمكهاى ابو الخير خان ازبك نيز برخوردار شد . ولى مرگ ابو الخير خان چنان كه پيشتر بدان اشاره كرديم ، بخت و سرنوشت او را بازنگرداند و موجب براندازى او نشد . با پخش خبر سقوط ابو سعيد ، وضعيتى برقرار شد كه حسين بايقرا ديگر اتكاى خود را به ازبكان وانهاد . با فرصتى كه به دست آورد بىدرنگ نهايت استفاده را از آن برد . خبر وقايع دشت مغان در 25 شعبان 873 / 10 مارس 1469 به هرات رسيد ؛ سلطان محمود فرزند ابو سعيد مقتول در 2 رمضان / 16 مارس با باقيمانده سپاه پدرش وارد شهر هرات شد ، امّا اندكى پس از آن مجبور شد آنجا را ترك گويد ؛ يك هفته بعد نام حسين بايقرا در خطبه روز جمعه خوانده شد ( او در ضمن وارد شهر هرات شده بود ) . با اينكه سلطان احمد پيشتر با تمام قوا از سمرقند راهى هرات شده بود ، ولى لشكركشى او به خراسان در ديدار با برادرش محمود درهم شكسته شد . باوجوداين موفقيت حسين بايقرا بدون درگيرى حاصل نشد . اوزون حسن در بهره‌گيرى از پيروزىاش بر ابو سعيد لحظه‌اى درنگ نكرد . او پايتخت خود را از ديار بكر به تبريز منتقل ساخت