منظور فتح سمرقند ، دستور داد تصويرى « 130 » از اين شهر برايش نقاشى كنند ، « 131 » تا بتواند ترتيبات وسيعترى براى حمله اتخاذ كند ، « 132 » از اين طريق تنها مىتوان نقاشى براى اهداف مادى را به استناد نوشته‌ها نشان داد . « در هنر اسلامى مينياتورها از قرن هفتم هجرى قمرى / سيزدهم ميلادى ( مكتب بغداد ) ، و در ايران حتى از قرن هشتم هجرى قمرى / چهاردهم ميلادى به اين‌سو باقى مانده است . خلاء بين اين اولين نقاشيهاى اصيل و نقاشيهاى ساسانى بعدها بتدريج پر شد . از مدتها قبل معلوم بود كه سراميك مشهور به مينايى مربوط به آغاز قرن هفتم هجرى قمرى / سيزدهم ميلادى با نقشهاى پرتصويرش بدون وجود نقاشيهاى مينياتورى هم‌عصر با آن غير قابل تصوّر است . جالب توجه آنكه درست در اين كالاها ، موضوعات ساسانى مجددا مقبول شد . اينكه در عصر ساسانى اين‌گونه نقاشيهاى پرارزش بناهاى عظيم به حيات خود ادامه مىداده ، به وسيلهء آثار مكشوفهء نيشاپور مشخص شده است . » ( K . E . ) « 133 » بنابراين مىبايستى در هنر يكى از عوامل اصلى و درجه اول را حفظ و احياى خودآگاهى ايرانيان بدانيم . بدين گونه است كه تأثير ايرانيان به هيچ‌وجه به پايان نرسيد : كار آنان به طور وسيعى الگوى كاملى براى هنر اسلامى شد . بناهاى

--> ( 130 ) . مقصود دقيقا « صورة » است و نه « نقشه » آن ، زيرا تهيهء نقشه از شهرى كه هنوز بدان وارد نشده‌اند ، به سختى امكان دارد . ( 131 ) . طبرى : تاريخ الرسل و الملوك ، 2 ، ص 1199 ؛ ابن اثير : الكامل ، ج 4 ، ص 204 . ( 132 ) . همچنين رجوع كنيد به : Kurt Halter : Die islamischen Miniatur handschr iften vor 1350 , ( Leipzig 1937 ) . ( S . A . aus dem Zentralblatt fur Ivan Stochoukine : La peinture iranienne sous les derniers و نيز - Bibl iothekswesen , Ig . 54 , H . 1 / 2 1937 ) . Abbasides et les Il - Khans ( dazu E . de Lorey : Peinture musulmane ou peinture iranienne'' , in der Revue des Arts Asiatiques X 1938 , S . 20 - 31 ) . - Armenag Bey Sakisian : La miniature persane du XIIe au XVIIe siecle , ( Paris und Brussel 1929 ) . با مطالبى بسيار بحث‌انگيز ، مقايسه كنيد با : ( Ernst Kuhnelim der OLZ 1930 : SP . 467 - 469 ; Lucien Bouvatim J . AS . 12 . R . XVI ( Juli / Dez . 1930 ) , S . 167 ff . ( 133 ) . Erdmann , Eber - Darst . 351 .