آلات مراسم مذهبى قرن هفتم ميلادى با اطمينان مشخص كرد . ساخت « كاسه‌هاى نقش حيوانى » تنها چيزى بود كه استمرار يافت و در همين مناسبت بود كه گسترش نقوش اواخر ساسانى بدون وقفهء طولانى ادامه پيدا كرد . جالب توجه آنكه طبق شواهد ظروف تقليدشده ، مىبايستى هنوز تعداد معتنابهى از كاسه‌هاى سلطنتى اواخر ساسانى موجود بوده باشد . اينكه ترجيح داده مىشد كه كاسه‌هاى قرون 3 و 4 ميلادى - و نه كاسه‌هاى قرون 1 و 2 هجرى قمرى / 6 و 7 ميلادى - تقليد شود ، مىبايست علاوه بر كثرت احتمالى تعداد آنها ، به تركيب سادهء اين آثار قديمى نيز مربوط بوده باشد . » « 112 » اگر بتوان تداوم سنتهاى ساسانى را به‌عنوان ارزش و اعتبار فرهنگى تلقى كرد ، استمرار هنر ساسانى نيز حد اقل بايد به‌عنوان نشانهء ويژه‌اى از آن منظور گردد . در اينجا همچنين بايد دانست كه در عصر آغازين تشكيل امپراتورى ايران ، نقوشى وجود داشت كه بعدها علاقهء هنرمندان « بازآفرين » را به خود جلب كرد . اين علاقه به انگيزه‌هاى ملى ارتباط داشت و پس از مدتى با داستانهاى حماسى پيوند يافت . در ايران ، به‌ويژه در محافل نجباى محلى خراسان اين علاقه شديد بود . حافظان حقيقى سنتهاى هنر ملى در اين محافل يافت مىشدند . در آن زمان گروهى از اين قشر جزو سفارش‌دهندگان و خريداران « كاسه‌هاى نقش شكارى » نيز بودند . « كاسه‌اى از اواخر عصر ساسانى با نقش يك الهه ، موجود در موزه ارميتاژ ، بعدها جزو ليست اموال شخصى داذبرزمهر شناخته شده است . اين شخص براساس نوشتهء ارنست هرتسفلد در سال 112 ه / 730 م اسپاهبذ خراسان بوده و منشأ گيلانى داشته است . » كاسه‌اى با صحنهء شكار از همان مجموعه ، كه از روى دو نمونهء مختلف قرن 4 / 3 م ساخته شده است ، طبق نوشتهء آن براى شروين ، مس مغان دماوند ، « 113 » تهيه

--> ( 112 ) . عباراتى كه در ميان علايم نقل قول مستقيم قرار دارد ، مطالبى از Kurt Erdmann , Z . Zt . Konstantinopol است . ( 113 ) . رجوع كنيد به مبحث طبرستان ( مازندران ) در فصل بعدى كتاب حاضر .