برتولد اشپولر ( مترجم : جواد فلاطورى )

14

تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي )

شاعران صورت مىگرفت « 91 » - با وجود نفى جنبه‌هايى از آن از سوى جزميون « 92 » ، در زمرهء عادات زندگانى قشر تحصيل‌كرده قرار داشت . كافى است كه به نقش آوازخوانان زن در دربار خلفاء و از سوى ديگر به شيوهء زندگى اجتماعى آنان اشاره كرد . « 93 » در چنين شرايطى هيچ شكّى باقى نمىماند كه برنامه‌هاى موسيقى در ايران نيز اهميّت خود را دارا بوده است . البته روايات به ندرت از آن گزارشى مىدهند ، امّا از آهنگهاى ايرانى ( الحان ) ( از فارس ) « 94 » و شمار زيادى از آلات موسيقى نام برده شده است . « 95 » علاوه بر عود « 96 » و سنج ، « 97 » و نوع بخصوصى از آن به نام مونج كه داراى 7 سيم بود و اهالى خراسان در اختيار داشتند ، در ايران تنبور [ كه طنبور نيز نوشته مىشود ] ، بربط [ ساز با جعبهء چوبى ] ، « 98 » و نيز ناى ( مزمار ) به

--> - و نيز - . den : Sitzungsber ichten der phys . - med . - Societat Erlangen , L IV ( 1922 / 23 ) , S . 7 - 22 I , Kokler , ( بررسيهايى دربارهء تاريخ موسيقى تركان قديم ) Re'uf Jekla : Eski turk musiqine dair tarihi tetebbu , ler ( سازهاى تركى ) . , in : Milli tetebbu , ler megmuasy , I ( 1913 - 1331 H , ) , S . 357 - 363 ; II : Turk sazlary ( اصوات سازهاى زهى ) . , ebd . II ( 1913 - 1331 H . ) , S . 135 - 141 , 233 - 239 ( mit Abb . vor S . 241 ) ( 91 ) . رودكى ( متوفى 29 - 328 ه / 41 - 940 م ) شاعر و موسيقىدان بود : دولتشاه : تذكرة الشعراء ، ص 31 . ( 92 ) . Wensinck , Handbook 173 ; James Robson : Tracts on listening to music'' , ( ترجمه دو مبحث ارائه‌شده متضاد ) ، ( London 1939 ) در : ( Or . Transl . fund , N . R . XXXI ) [ dazu Hans Wehr in der : Olz XLIII , 1940 , Sp . 36 - 39 ] . ( 93 ) . كتاب الاغانى / قاهره ، ج 1 ، ص 48 ، 51 و بعد . ( اهواز ) . - رجوع كنيد به : Mez 154 , 378 f . ; Nallino , Rac . VI 160 . ; Framer 44 - 46 , 48 f . 53 f , 69 f . ( 94 ) . كتاب الاغانى / قاهره ج 1 ، ص 378 و بعد ؛ ج 5 ، ص 294 . - و نيز ( اسپهان ) 621 Schwarz V . ( 95 ) . راجع به آلات موسيقى به اثر Hans Hickmanns مراجعه كنيد ( جزوهء تكثيرشده ) . Terminologie arabe des instruments de musique , ( Kairo 1947 ) , و همچنين رجوع كنيد : با ، . . . James Robson : Ancient Arabian Musical Instruments , as deseribed by al - Mufaddal ibn Salama , ( q . cent ) Henry George Farmer , Glasgow 1938 , ( coll . of Or . writers on music IV ) . توضيحات - و خلاصه‌اى از آن در : Farmer in der fE I , III , 809 - 816 تحت نام موسيقى . ( Musiki ) ( 96 ) . Hickmann 29 . - Henry George Farmer : The Structure of the Arabian and Persian lute , ' ' in : JRAS 1939 , S . 41 - 51 . ( 97 ) . Farmer 16 , 155 ; Hickmann 22 , Farmer , Hist . ( wie s . 269 , A . 2 ) 16 , 73 , 149 . ( 98 ) - Mas . VIII 90 f . - Hickmann 20 f . - -