ادامه مىيافت . گاه حتى با شگفتى ديده مىشد كه يكى از مقامات يا شخصيتهاى مهمّ ، « 94 » در سوگوارى و ماتم از دست‌رفته‌اى ، و يا به علت حوادث ناخواسته سياسى ، مدتهاى مديد به ميگسارى مىپرداخت « 95 » و اكراه داشت از اينكه اطرافيان وى او را مجاب كنند كه مثلا از اين وضع سوگوارى صرفنظر نمايد . « 96 » به منظور آرام كردن تظاهر افكار عمومى عليه اين وضع ، گاه كوشش مىشد كه نوشيدن شراب را با وجود ممنوعيت آن در قرآن ، با تعبير و تفسيرهاى طولانى موجّه جلوه دهند . « 97 » چنان كه قابوس‌نامه « 98 » اگرچه به صراحت به ممنوعيت قرآنى اشاره مىكند ، امّا با وجود اين ( مانند سياست‌نامه ) توصيه‌هايى نيز درباره نوشيدن شراب و اينكه در ميهمانيها ، همراه غذا ، شراب نيز بايد منظور شود ، دارد . « 99 » سرانجام مدايحى درباره عصاره انگور ( مثلا حدود 576 ه / 1180 م از جوهريه زرگر ) « 100 » سروده مىشود و اينجاست كه ديگر فقط يك‌قدم به تجليل شراب توسّط شاعران بزرگ ايرانى در قرون وسطى و توصيف رمزى شراب در تصوّف باقى مانده است . بايد دانست كه در قضاوت راجع به يك شخصيت نيز وضع شراب‌خوارى وى نقشى منفى نداشت . « 101 » تنها نوشيدن بيش از حدّ شراب كه به افراطكاريهاى

--> ( 94 ) . بيهقى : تاريخ ، ص 431 ( سال 425 ه / 1034 م ) ، ص 513 ( سال 427 ه / 1036 م ) ؛ راوندى : راحة الصدور ، ص 236 ( سال 541 ه / 1146 م ) . ( 95 ) . نكبى 190 . ( 96 ) . بيهقى : تاريخ ، ص 45 ( مسعود غزنوى سال 422 ه / 1031 م ) . ( 97 ) . راوندى : راحة الصدور ، ص 428 - 416 ( ضمن توضيحات مربوط به حنفيان ) ، مقايسه كنيد با راوندى : راحة الصدور ، XXVII و ص 418 . ( 98 ) . قابوس‌نامه / چاپ ديتز ، ص 432 و بعد - سياست‌نامه ، ص 210 مردم را فقط از مصرف بيش از حد شراب بر حذر مىدارد . ( 99 ) . قابوس‌نامه / چاپ ديتز ، ص 444 ؛ سياست‌نامه ، ص 110 و بعد . ( 100 ) . توسط دولتشاه : تذكره ص 120 - 118 نقل شده است . ( 101 ) . امير ابو جعفر سيستانى كه به‌عنوان « بسيار عادل ، لايق ، باهوش و باسخاوت » وصف شده است ، » شب و روز با شراب مشغول بود » : تاريخ سيستان ، ص 315 .