همه خاندانها - كه ممكن بود خصم يكديگر نيز باشند - متفقا آب‌انگور را دوست داشتند : اسپاهبذ طبرستان ، « 80 » محمّد طاهرى ( 270 - 248 ه / 883 - 862 م ) ، « 81 » صفاريان ، « 82 » حكام كرمان ، « 83 » آل بويه ، « 84 » سامانيان ، « 85 » غزنويان ، « 86 » سلجوقيان ، « 87 » غوريان « 88 » و خوارزمشاهيان مختلف . « 89 » تنها قراختائيان ، ظاهرا مىبايست از آن مبرّا بوده باشند . « 90 » البتّه نمىتوان كوشش كرد كه در فهرست طويلى ، جزئيات مربوط به نوشيدن شراب را به دست داد . امّا بايد به اين مسئله اشاره كرد كه اغلب ، شراب‌خوارى افراد به‌عنوان امرى كاملا بديهى تلقى شده است . « 91 » براساس گزارشهاى موجود ، بسيار پيش مىآمد كه به ميهمان ، بدون هيچ مقدمات و تمهيداتى شراب تعارف مىكردند « 92 » و ميهمان نيز به طور ساده آن را مىپذيرفت . در پايتخت و در شكارگاه « 93 » و ديگر جاها هميشه مجالس شراب‌خوارى برپامىشد كه گاه روزها

--> ( 80 ) . ابن اسفنديار : تاريخ طبرستان ، ص 65 ، 155 ، 250 . ( 81 ) . گرديزى : زين الاخبار ، ص 10 . ( 82 ) . تاريخ سيستان ، ص 275 ؛ بيهقى : تاريخ ، ص 484 . ( 83 ) . محمد بن ابراهيم : تاريخ آل سلجوق ، ص 36 ، 59 ، 163 ( قرن 6 ه / 12 م ) . ( 84 ) . نكبى ، ص 204 . ( سال 387 ه / 997 م ) . ( 85 ) . عبد الملك : گرديزى : زين الاخبار ، ص 42 . ( 86 ) . بيهقى : تاريخ ، ص 6 ، 128 ، 185 ، 220 ، 349 ؛ گرديزى : زين الاخبار ، ص 94 ؛ سياست‌نامه ، ص 41 و بعد . ( 87 ) . بندارى : زبدة النصره ، ص 266 ، 274 ( قرن 6 ه / 12 م ) ؛ راوندى : راحة الصدور ، 249 و بعد ، 277 ؛ دولتشاه : تذكره ، ص 120 ؛ حسينى : اخبار الدولة السلجوقية ، ص 52 ، 54 ، 86 ، 127 ، 133 . براى مصرف شراب به طور كلى رجوع كنيد به : حكايات عوفى ، ص 183 ، شماره 1027 تا 1040 . ( 88 ) . جوينى : تاريخ جهانگشا ، ج 2 ، ص 62 ( سال 602 ه / 1206 م ) . ( 89 ) . بيهقى : تاريخ ، ص 667 ( حدود سال 390 ه / 1000 م ) ؛ دولتشاه : تذكره ، ص 137 ( وزيرى حدود سال 622 ه / 1225 م ) . ( 90 ) . گرديزى : زين الاخبار ، ص 83 . - رجوع كنيد به : Barthold , Vorl . 86 . ( 91 ) . در فتح اسپهان توسط نيروهاى عباسيان در سال 130 ه / 49 - 748 م در هريك از خانه‌ها ليوانهاى شراب پيدا شد : طبرى : تاريخ 3 ، ص 6 . ( 92 ) . نكبى 189 و بعد ( سامانيان در گرگان ) ؛ Urada / turk I 283 . ( حدود سال 411 ه / 1020 م ) ؛ حسينى : اخبار الدولة السلجوقية ، ص 110 ( حدود سال 555 ه / 1160 م ) . ( 93 ) . طبرى : تاريخ 3 ، ص 1700 ( سال 255 ه / 869 م ) ؛ بيهقى : تاريخ ، ص 239