برتولد اشپولر ( مترجم : جواد فلاطورى )
404
تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي )
باقى ماندهاند . خوزستان براى نان برنجى ، « 24 » ديناور براى نوع خاصى پنير ( جبن ) ، « 25 » كرمان براى خرما ، ارزن ( ذره ) نبات ( پانيذ ) و شربت ( دوشاب ) مشهور بودند . « 26 » در سيستان به نوعى غذاى شيرين مركب از خاكهقند و بادام به شيوه بغدادى آن ( شبيه به نوع كرمانى ) « 27 » و همچنين به مصرف فراوان انقوزه ( به عربى خلتيث ، « 28 » ( Asa foetida بهعنوان ادويه بهاء داده مىشد ؛ اين گياه در بيابان بين سيستان و مكران مىروئيد ( و مىرويد ) . « 29 » در كوهستان « با ميل و رغبت شديد عسل و شير خورده مىشد » ؛ « 30 » در غزنه مىبايست استفاده از سماق ( به طور كلى فقط در خانههاى تحت مراقبت مأموران پليس ) ديده شده باشد . « 31 » در مرو احتمالا بهترين نان خراسان وجود داشته است . علاوه بر آن نان خشكى از كشمش و ديگر ميوهها تهيه مىشد كه صادر نيز مىگرديد . « 32 » آشپزى نوع خراسانى در هر حال حد اقل با نوع بينالنهرينى آن بسيار تفاوت داشت ؛ بهطورىكه طاهر ( مؤسس سلسله طاهريان ) در بغداد ، آشپز مخصوصى داشت . « 33 » در سواحل جنوبى بحر خزر شامل طبرستان همچنين ديلم و گيلان ، با آبوهواى خاصّى كه داشتند ، علاوه بر برنج و نان برنج و سير ، طبيعتا ماهى و پرندگان دريايى نيز ارجحيت داشت . « 34 »
--> ( 24 ) . مقدسى : احسن التقاسيم ، ص 416 - Schwarz IV 403 f . ( 25 ) . مقدسى : احسن التقاسيم ، ص 396 . ( 26 ) . مقدسى : احسن التقاسيم ، ص 460 ؛ حدود العالم ، ص 123 و بعد ؛ و نيز : ( قرن 6 ه / 12 م ؛ كيش ) Hirth , Lander 40 . Hirth / Rockhill 133 f . ( 27 ) . روذراورى : ذيل تجارب الامم ، ص 194 ( سال 382 ه / 992 م ) . ( 28 ) . مقايسه كنيد با : ( كتاب لغت ) BGAIV 218 . ( 29 ) . اصطخرى : مسالك الممالك ، ص 244 . - نزد Mez 411 گزارشهايى دربارهء آن در زمان كنونى . ( 30 ) . مقدسى : احسن التقاسيم ، ص 384 . ( 31 ) . قابوسنامه / چاپ ديتز ، ص 812 و بعد و 813 در يك حكايت . - براى قرن 6 ه / 12 م براى غزنه : نان شيرينى ، گوشت . سقز و ماهيهاى كوچك ذكر شده است : Hirth , Lander 44 f . Hirth / Rockhill 138 f . ( 32 ) . اصطخرى : مسالك الممالك خ ، ص 262 . ( 33 ) . Krymskyj I 28 براساس حكايتى از ابن ابى طيفور : تاريخ بغداد . ( 34 ) . اصطخرى : مسالك الممالك ، ص 212 ؛ ابن حوقل : المسالك و الممالك ، ص 381 ؛ حدود العالم ، ص 134 . 137 : مقدسى : احسن التقاسيم ، ص 355 . - براى آذربايجان رجوع كنيد به : Schwarz VIII , 1192 - 1194 .