ايرانيان « 126 » و اعراب « 127 » و تركان « 128 » مشتركا وجود داشت . گهگاه ( مثلا در سال 12 ه / 633 م در زمان هرمز ( د ) گان ( هرمزان ) اتفاق مىافتاد كه سپاهى پس از شكست قهرمان خود در جنگ تن‌به‌تن بدون هيچ اقدام ديگرى ، تسليم شود و عقب بنشيند . « 129 » اما در واقع اين‌گونه موارد استثنايى بود . در اغلب اوقات ، نبرد فردى به جنگى همگانى منجر مىشد و اين جنگ همگانى گاه بلافاصله پس از خطابه فرمانده آغاز مىگرديد . « 130 » ميدان نبرد گهگاه با توافق قبلى دوطرف تعيين مىشد . مثلا در سال 13 ه / 634 م و 17 ه / 638 م توافقى در اين‌باره به عمل آمد كه هردو طرف ( اعراب و ايرانيان ) بايستى ابتدا از فرات بگذرند ، « 131 » جريانى كه در عمليات جنگى قرون گذشته نيز گاه ديده شده است . براى عبور از رودخانه‌ها ، از انواع مختلف شناورها استفاده مىشد . « 132 » آرايش نيروها در نزد ايرانيان از مدتها پيش در سه رديف ( صفّ ) ( در طبرستان در سال 165 ه / 782 م در دو صف ) ، « 133 » انجام مىگرفت ، كه در عصر

--> ( 126 ) . طبرى : تاريخ 1 ، ص 2422 و بعد ( سال 15 ه / 636 م در بين النهرين ) و ص 2638 و بعد - ابن اثير : الكامل ، ج 3 ، ص 7 ( حدود سال 20 ه / 641 م حوالى اسپهان ) ؛ ابن اثير : الكامل ، ج 2 ، ص 148 ( سال 12 ه / 633 م هرمز ( د ) گان ) ؛ طبرى : تاريخ 2 ، ص 1493 - ابن اثير : الكامل ، ج 5 ، ص 51 ( سال 108 ه / 27 - 726 م در سرزمين غور ) ؛ طبرى : تاريخ 2 ، ص 1041 ( سال 80 ه / 699 م حوالى بخارا ) ؛ 2 ، ص 1320 و بعد ( طبرستان ) ؛ بلاذرى : فتوح البلدان ، ص 128 ، ( حدود 165 ه / 782 م ) . - مجموعه‌اى از حكام ( نيز ايرانى ) كه شخصا در نبرد بودند را مروروذى : Shafi : Ghaznavids Anekdoten aus al - Marvarrudi 215 f . به دست مىدهد . ( 127 ) . طبرى : تاريخ 2 ، ص 1972 ( سال 129 ه / 747 م در خراسان ) . ( 128 ) . طبرى : تاريخ 1 ، ص 2687 - ابن اثير : الكامل ، ج 3 ، ص 14 ( سال 22 ه / 643 م ) ؛ ابن اثير : الكامل ، ج 5 ، ص 11 ( سال 98 ه / 17 - 716 تركان در مرزهاى گورگان ) . ( 129 ) . ابن اثير : الكامل ، ج 2 ، ص 148 . ( 130 ) . طبرى : تاريخ 2 ، ص 1179 ( قتيبه در خراسان سال 86 ه / 705 م ) . ( 131 ) . ابن اثير : الكامل ، ج 2 ، ص 168 و بعد . - همچنين سال 16 ه / 637 م در تكريت : همان كتاب ، ص 202 و سال 17 ه / 638 م در اهواز : طبرى : تاريخ 1 ، ص 2541 و بعد . ( 132 ) . مسكويه : تجارب الامم ، ج 1 ، ص 302 ( ديلميان در اهواز سال 322 ه / 934 م ) . ( 133 ) . ابن اسفنديار : تاريخ طبرستان ، ص 128 .