خدمات نظامى به نحو ويژه‌اى شهرت داشتند . « 28 » قرن سوم هجرى قمرى / نهم ميلادى و بيشتر قرن چهارم هجرى قمرى / دهم ميلادى - در بين النهرين و نيز در مصر - شاهد افزايش تعداد تركان در خدمات نظامى ، « 29 » و به زودى نيز در مناصب رهبرى است ، درحالىكه اعراب در ايران بيش‌ازپيش به عقب رانده مىشدند . از همين طريق است كه زمينه براى تأسيس سلسله‌هاى ترك ، غزنويان و سلجوقيان و بعدها نيز براى سلسله‌هاى ديگر ، كاملا فراهم مىشود . غزنويان از جانبى با هنديان ( اغلب « كافر » ) مىجنگيدند و از طرف ديگر در ايران « 30 » نيز گهگاه با مردم جهات [ جات ] ( زطّ ) « 31 » ( كه توسط قيامشان در جنوب بين النهرين در پايان قرن سوم ه / نهم م معروف شده بودند ) ، در نبرد بودند - گاردهاى محافظى كه « 32 » غزنويان و سلجوقيان ، « 33 » و نيز سامانيان « 34 » و

--> - Hans Heinrich Schaeder : Turkische Namen der Iranier , ' ' in der Festschrift fur Friedrich Giese , ( Berlin 1941 ) , S . 1 - 34 . ( 28 ) . خراسان ( نواحى مختلف ) : حدود العالم ، ص 107 - 103 ، 110 - ديلميان : مقدسى : احسن التقاسيم ، ص 353 ؛ حدود العالم ، ص 133 . - كردان ، به‌ويژه هكاريه ( « هكيرى » ) : ابن اثير : الكامل ، ج 9 ، ص 133 ( سال 432 ه / 42 - 1041 م ) . - كردان قبلا در زمان ساسانيان هسته نيروى نظامى بودند : ابن بلخى : فارس‌نامه ، XIX . ص 168 . ( 29 ) . ابن اسفنديار : تاريخ طبرستان ، ص 226 ( سال 360 ه / 971 م ) ، ص 228 و بعد ( سال 388 ه / 998 م ) ؛ ابن اثير : الكامل ، ج 9 ، ص 56 ( سال 390 ه / 1000 م ) ، بيهقى : تاريخ ، ص 437 ( سال 424 ه / 1033 م ) . - Grunebaum 208 . - توضيحات جداگانه درباره هريك از قبايل را Koprulu , Kay 444 - 449 خلاصه كرده است . ( 30 ) . تاريخ سيستان ، ص 355 ( سال 392 ه / 1002 م ) ؛ بيهقى : تاريخ ، ص 437 ( سال 424 ه / 1033 م ) ؛ ص 610 ( سال 430 ه / 1039 م ) ؛ ابن اثير : الكامل ، ج 9 ، ص 66 . ( سال 396 ه / 7 - 1006 م ) ، ص 158 ( سال 428 ه / 38 - 1037 م ) . ( 31 ) . ابن اثير : الكامل ، ج 9 ، ص 56 ( سال 390 ه / 1000 م ) . ( 32 ) . حرسه ، رجوع كنيد به : طبرى : تاريخ 2 ، ص 1859 ( سال 126 ه / 744 م در خراسان ) ، Fries 22 f . ( 33 ) . سياست‌نامه ، ص 85 ( فصل 19 ) ؛ راوندى : راحة الصدور ، ص 365 . ( 34 ) . K . al - Qand / Barthold , Turk . russ . I 50 ; آموزش غلامان ترك در دربار سامانيان را سياست‌نامه ، ص 95 شرح مىدهد . رجوع كنيد به : Krymskyj I 75 ; Barthold , Turk . 227 f .