در حدود سال 375 ه / 985 م : فرغانه 000 ، 280 درهم محمّديّه / چاچ ( شاش / تاشكند ) 000 ، 180 درهم مصيبيّه / خجند به « مقاطعات الاعشار » 000 ، 100 درهم / سغد ، كش ، نخشب ، اسروشنه 031 ، 039 ، 1 درهم محمديه / اسپيجاب سالانه 4 دانق و نيز جارويى ( به‌عنوان سمبل پرداخت ماليات ) / بخارا 897 ، 166 ، 1 درهم غطريفى « 181 » / چغانيان 529 ، 48 درهم / وخان 000 ، 40 / خوارزم 120 ، 420 درهم و 5 / 4 دانق . باج و خراج در قرن سوّم و چهارم هجرى قمرى / نهم و دهم ميلادى ، همان‌طور كه اجاره ماليات در بسيارى از بخشهاى قلمرو خليفه ، حتى در شرق ، و نيز نحوه ادارهء اين مناطق ، مستقيما از جانب بغداد پايتخت تعيين مىشد ، به همان گونه در اثر گسترش نفوذ سياسى خليفه قطعات وسيعى از اين سرزمينها نيز به طور كلى همواره در اختيار امير مؤمنان قرار داشت . به‌هرحال همه اين مناطق از لحاظ حقوق دولتى ، تا زمانى كه قيامى عمومى در آنها به وجود نمىآمد ، ( اگرچه آن هم همواره به شكلى سركوب مىشد ) همچنان يا حد اقل تا زمانى كه قدرتهاى بيگانه هم‌كيش ( مانند فاطميان در شمال افريقا و در مصر و يا سلاجقه روم در قسمتهايى از آسياى صغير ) از لحاظ مذهبى كليه راه‌ها به حكومت بغداد را قطع نكرده بودند ، جزو قلمرو خلافت عباسيان محسوب مىشد . بدين گونه مبالغى را كه سلسله‌هاى عملا مستقل در مناطق ايران مانند طاهريان ، صفاريان ، سامانيان ، غزنويان و بعدها سلجوقيان ، به بغداد ارسال مىداشتند ، از لحاظ حقوقى به‌هيچ‌وجه خراج نبود . اين سلسله‌ها از نظر تئورى بيشتر حاكم ( و هم‌زمان فرمانده و اداره‌كننده ماليات ) بودند و پرداختهاى آنها

--> ( 181 ) . در اين‌باره مقايسه كنيد با توضيحات سال « 801 م و بعد » [ - 181 ه ] و « قرن نهم ميلادى » [ - قرن سوم هجرى قمرى ] .