و جو بنا بر كتابچه مالياتى ( دستور ) به 190 درهم ؛ اراضى ميوه : 192 درهم ؛ يونجه ، خرما ، « 95 » هندوانه و خيار : ( 2 / 1 ) 237 درهم ؛ پنبه : 256 درهم ؛ تاك : 1425 درهم بالغ مىشد ، « 96 » ( به علت ممنوعيت نوشيدن شراب و يا به علّت سود زياد حاصل از آن چنين ماليات سنگينى اخذ مىشد ؟ ) . در استخر بار مالياتى ، كم كمتر از شيراز بود

--> - معلوم نبودن ارزش پول و درآمد چيز زيادى را روشن نمىكند ، حق با Lokk . 117 است . ( 95 ) . ماليات خرما در هرمز به همان اندازه بصره يعنى در هردو شهر 10 / 1 محصول ، سهم حكومت مىشد : اصطخرى : مسالك الممالك ، ص 167 . ( 96 ) . شبيه به همين تقسيم‌بندى مالياتى را عراق از قديم‌ترين ازمنه اسلامى داشت ( يحيى : كتاب الخراج ، ص 110 - 103 ؛ ابو يوسف : كتاب الخراج ، ص 22 - 20 ، 32 - 27 ؛ ماوردى : كتاب الاحكام السلطانية ، ص 203 و بعد . 304 . - ( Kremer , Streifz 17 f ، البتّه به‌عنوان ميراث مناسبات قديمىتر . در قم در 8 قاعده مالياتى براساس 7 بار وضع ماليات ( به زبان ادارى آنجا : وضيعه يا طق / طق ) مبالغ ذيل آمده است [ اطلاق اوّل و دوّم و غيره دلالت بر وضيعه اوّل و دوّم و غيره دارد - مترجم ] : الف هر جريب گندم ، جو ، نخود و عدس : اول - 15 درهم و دانگى ، دوّم - 16 درهم و دانگى ، سوّم - 12 درهم و دانگى چهارم - 15 درهم و دانگى ، پنجم - 9 درهم و دانگى ، ششم - 6 درهم و دانگى ، هفتم - 3 درهم و دانگى [ فقط در اينجا هفت نوع مختلف انجام شده است كه ظاهرا به 7 قاعده مالياتى مختلف اشاره دارد ، بدون اينكه زمانى براى توضيح آن ارائه شود ] . ب - پنبه براى هر جريب : اوّل - 36 درهم ، دوّم - 30 درهم . پ - درختان ( با ميوه ؟ ) در همهء رساتيق : 36 درهم . ت - انگور : اوّل - 50 درهم ، دوّم - 32 درهم ؛ براى تاكهاى ناسالم ( كرم خراب ؟ ) ( كه محصول آنها براى خوردن و يا تهيه كشمش مصرف نمىشد بلكه فقط براى تهيه شراب و سركه به كار مىرفت ؟ ؟ ) نيمى از آن مبلغ يعنى 25 و يا 16 درهم . ث - سبزيجات ( بقول ) ، خيار ، هندوانه ، زردك ، هويج ، پياز ، سير ، اسفناج و امثال آن و همه نوع محصولات باغها : اول - 25 درهم ؛ دوّم - 15 درهم . ارقام ديگر براى رطّاب ، ارزن ، كنجد ، زيره ، قرطم ، گياهان معطّر ، كاسنى ( ؟ ) ، پسته ، زيتون ؛ - ذخاير آب‌شيرين [ حوض دوشاب - مترجم ] درختان ميوه برحسب ميزان آبيارى و غيره : قمى : تاريخ قم ، ص 112 و بعد ؛ و نيز ص 119 ، 120 ( در ماه البصرة [ - نهاوند ، مترجم ] ، - نگاه كنيد به مبحث « جدول درآمدهاى مالياتى هريك از ولايات » در صفحات بعد كتاب حاضر . - گندم آبى : 6 درهم و نيم دانگ براى هر جريب ؛ جو 2 / 1 4 درهم ؛ گندم ديمى ( يعنى قانع به آب باران ؟ ) : 1 درهم و نيم دانگ ؛ جو 1 درهم و چهار دانگ ؛ عدس 2 درهم ؛ نخود : 4 درهم : گياهان معطّر : 4 دانگ ؛ سبزىها ( ؟ ؟ شبذر ) : 2 دانگ ؛ انگور : هر جوى ( - كرت ؟ ) 4 درهم ؛ كنجد : 4 درهم : زعفران : 3 درهم ؛ ارزن : 2 / 1 1 درهم ؛ پنبه : 15 درهم - همه اينها به طور كلى - در مرتفعات خشك ؟ - قم ! به مقدار كمترى بوده است ) رجوع كنيد به : Houtum - Schindler , Irak 72 f . ; Lambton 592 f ; Tritton 213 - 215 ؛ و به طور اساسى : Franz Altheim : Attila und die Hunnen , ( Baden - Baden 1951 ) , S . 199 , Anm 17 .