برتولد اشپولر ( مترجم : جواد فلاطورى )
246
تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي )
81 ه - 7 / 716 - 700 م ؛ 131 - 101 ه - 9 / 748 - 720 م ) ؛ « 534 » رامهرمز ( د ) ( 95 - 80 ه - 4 / 713 - 699 م ) ؛ سابور ( در فارس ؛ 96 تا 81 ه - 7 / 716 - 700 م ) ؛ سرخس ( 94 ه - 3 / 712 م ) ؛ سجستان ( سيستان - زرنگ ؛ 0 / 31 درجه شمالى ؛ 20 / 62 درجه شرقى ) ( 98 - 90 ه - 7 / 716 - 709 م ) ؛ سوق الاهواز ( 98 - 80 ه - 7 / 716 - 699 م ) ؛ سوس ( 94 - 80 ه - 3 / 712 - 699 م ) ؛ تيمره ( در اسپهان ؛ 97 - 90 ه - 6 / 715 - 709 م ؛ 128 ه - 6 / 745 م ) ؛ تفليس ( گرجستان ؛ 85 ه - 704 م ) ؛ زرنگ ( 102 ه - 1 / 720 ) . « 535 » اين مسكوكات نقره در عصر امويان فاقد نام اشخاص بود ، بهطورىكه در آنها امكان تشخيص مسكوكات فرمانرواى كل از والى وجود نداشت . آنها فقط براساس سنوات تاريخگذارى شده بودند ( در سال تغيير حكومت حتى نام ضربكننده هم ذكر نمىشد ) . در كنار علايم ضرب ، فقط عبارات عقيدتى « لا إله الا الله ، وحده لا شريك له « 536 » - محمّد رسول الله - أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى وَ دِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ » ( گاهى حتى با خاتمه « وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ » ) يافت مىشد « 537 » در قسمت پشت سكه نقره آغاز سوره 112 « اللَّهُ أَحَدٌ ، اللَّهُ الصَّمَدُ ، لَمْ يَلِدْ وَ لَمْ يُولَدْ » ذكر مىشد . امّا بر روى سكههاى مسين اغلب ، بقيه آيه را هم مىآوردند ) . « 538 » از سال 91 ه / 710 م در حاشيه سكّه . « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » *
--> ( 534 ) . براى رى رجوع كنيد به طور كلى به : George Miles : The numismatic history of Rayy , ( Neuyork 1938 ) ; S . 8 - 21 , Nr . 14 - 39 ( Am . Num . Soc . , Num . Stud . II ) . ( 535 ) . Tiesen hausen , S . 33 - 63 , Nr . 273 - 655 ; Lane - Poole I S . 7 - 32 , Nr . 43 - 215 ; IX , S . 30 - 39 ; Lavoix I S . 59 - 131 , در اينجا محلها در داخل كلّ قلمرو خليفه ) Nr . 159 - 552 ; Nutzel I 65 - 108 ; Edhem S . 28 - 77 , Nr . 56 - 232 Stickel , Erg . S . 23 - 39 ; Frahn , Cent . 283 - 314 . - ( به يكديگر متصل بودهاند . دراهم از نظر وزن در سالهاى 80 ه / 699 م و 226 ه / 41 - 840 م بين 79 / 2 و 852 / 2 گرم نوسان داشتهاند ؛ . Tiesenhausen S . XIII - درباره شهرهاى داراى دو نام رجوع كنيد به : ثعالبى : لطايف المعارف ، ص 59 و بعد . ( 536 ) . اين سه كلمه آخر هرگز از روى سكههاى نقره حذف نمىشد . ( 537 ) . براساس سوره 9 ، آيه 33 قرآن كريم . ( 538 ) . و غيره Lane - Poole I S . 1 , Nr . 1 .