( بعدها نسبت 200 درهم نقره خالص به 85 درهم غطريفى شد ، « 500 » كه تغييرى كلى در نسبت‌ها را شامل مىگرديد ) . حدود سال 287 ه / 900 م ( بين سالهاى 260 ه / 874 م و 302 ه / 915 م ) در بغداد قدم مؤثرى به منظور تبديل ( درهم ) نقره به پول طلا ( دينار ) برداشته شد . « 501 » در خود ايران به طور كلى تا قرن چهارم هجرى قمرى / دهم ميلادى عيار قانونى ، نقره بود ، امّا از سال 250 ه / 864 م در شرق ايران طلا ضرب شد . « 502 » در ماوراءالنهر تا آن زمان ، درهم تنها سكهء دادوستد بود ، دينار بىمصرف بود « 503 » و يا فقط در شهرهاى بزرگ جريان داشت « 504 » در فارس و كرمان نيز طبق درهم محاسبه مىشد . « 505 » همچنين تجارت با جنوب روسيه و خارج از آن با سراسر شرق و شمال اروپا بر پايه نقره برقرار بود . - « 506 » نسبت دينار به درهم در اوايل قرن چهارم هجرى قمرى / دهم ميلادى به‌صورت 15 / 14 درهم به يك دينار

--> ( 500 ) . نرشخى : تاريخ بخارا ، ص 85 ( سال 522 ه 1128 م : 100 درهم از نقره - 70 درهم غطريفى ) ؛ 1 مثقال - 2 / 1 7 درهم غطريفى : نرشخى : تاريخ بخارا ، ص 35 . - و نيز J . A . Decour demanche : Etude m etrologique et numismatique sur les misqals et les dirhems arabes . ( 501 ) . . Mez 445 ; Barthold , Med . 42 ; Robert p . Blake : The Circulation of Silver in the Moslem East down to the Mongol epoch , ' ' cim Har vard Journal of Asiatic studies II ( 1937 ) , S . 295 . - Schrotter 139 - 142 ; Schacht : The origins of Muhammadan jurisprudence , ( Oxford 1950 ) , S . 203 f . ( 502 ) . رجوع كنيد به مبحث « ضرب سكه » در كتاب حاضر . ( 503 ) . اصطخرى : مسالك الممالك ، ص 314 . ( 504 ) . اصطخرى : مسالك الممالك ، ص 323 . ( 505 ) . اصطخرى : مسالك الممالك ، ص 156 ، 161 ؛ ابن حوقل : المسالك و الممالك ، قبل ما 2 ، ص 301 ، 313 . - رجوع كنيد به آثار بىشمار مكشوفه نقره و خرده‌نقره در اين نواحى ، Mez 444 با پاورقى 1 ؛ و نيز : Roman Jakimowicz : ber Herkunft der Hacksilberfunde , ' ' in : Congressus Secundus Archaeologorum Bal - و نيز : ticorum , Rigae 19 - 23 . VIII 1930 , ( Riga 1931 ) , S . 251 - ff : - : O Pochodzeniu ozdob sebrnych Znajdowanych w Skarbach Wczesno - historycznych ( درباره منشأ زيورآلات نقره مكشوفه در مقابر ما قبل تاريخ ) در : . ( با جدول Wiadomosci Archeologiezne XII ( 1933 ) , S . 103 - 137 ( X - XXV ( 506 ) . Barthold , Med . 109 .