علت از هم‌پاشيدگى بسيارى از ازدواجها ( همان‌طوركه مورخان به‌كرات اذعان داشته‌اند ) رواج فوق‌العاده هم‌جنس‌بازى قديمى و بومى « 117 » ( لواط ) « 118 » در ايران بود ، كه حتى از قرن اوّل تا پنجم هجرى قمرى / هفتم تا يازدهم ميلادى همواره از آن گزارش شده است . « 119 » اين امر اغلب محرمانه نمىماند ؛ مردم به طور مختلف حتى اسامى « محبوبان » حاكم را مىدانستند « 120 » و يا اينكه اطلاع داشتند كه تعداد زيادى از آنها را در اختيار دارد . « 121 » مسيحيان در ايران كوشش كردند كه مخالف اين عيب اقدام كنند ( در اقدامى كه مثلا نسطوريان مطران مرو در اين مورد انجام دادند ) ، « 122 » امّا اين بلا ريشه‌كن نشد و خيلى زود حتى در خراسان گريبان اعراب ساكن آنجا را گرفت ، كه بعدها در اواسط قرن دوّم هجرى قمرى / هشتم ميلادى آن را به بين النهرين و از آنجا به ديگر مناطق آوردند . « 123 » حتى اين بليه به تركان نيز منتقل شد . همچنين روسپيگرى نيز رواج داشت . سعى مىشد كه آن را به‌وسيله فاحشه‌خانه‌ها تحت ضابطه درآورند ، تا بدين ترتيب از آنها نيز ( مانند فارس و خوزستان ) ماليات اخذ شود . « 124 »

--> ( 117 ) . همين‌طور نزد هياطله در قهستان ( بلاذرى : فتوح البلدان ، ص 403 ) . برعكس مىبايستى براساس گزارش آمينوس مارسلينوس ، در زمان وى در ايران ناشناخته بوده باشد : . Christ . 1 505 ( 118 ) . در قابوس‌نامه / چاپ ديتز ، ص 466 و بعد ، به‌صورت نظرى مورد بحث قرار گرفته است . ( عشاق جانبى و غيره ) . ( 119 ) . مقدسى : احسن التقاسيم ، ص 281 ( قرن چهارم هجرى قمرى / دهم ميلادى ، بخارا ) ( 120 ) . چهارمقاله ، ص 36 - 34 ( براى محمود غزنوى ) ؛ بندارى ، زبدة النصره ص 265 و بعد ( سنجر ) . ( 121 ) . فهرستى براى سنجر : بندارى ، زبدة النصره ، 274 - 271 ؛ يكى از امراى محمود غزنوى : تاريخ بيهقى ، به كوشش نفيسى ، جلد اول ( تهران 1319 شمسى / 1940 ميلادى ) ، ص 300 - 295 . ( رجوع كنيد به : Kuprulu , Kay ( 423 mit Anm 1 - حسينى : اخبار دولة السلجوقية ، ص 127 ( حدود سال 584 ه / 1188 م و بعد ، يكى از اتابكان سلجوقى ) . ( 122 ) . Bar Hebraeus , Chron . eccl . III 171 f . ( مطران به اسلام گرويد و بعد از آن ، به مسيحيت بهتان مىزد ) . ( 123 ) . Kremer , C . G . II 130 ; Kremer , Streifz . 42 ; Mez 337 mit Anm . 6 . ( 124 ) . بيرونى : ماللهند / چاپ زاخو ، ج 2 ، ص 157 . ( لندن 1888 ) . مقدسى : احسن التقاسيم ، ص 407 ، 441 . - . Schwarz II 46