گردد ، سلطان سلجوقى ، در حقيقت از آن ابايى نكرد كه در بستر مرگ ، فرمان قتل همسرش را بدهد . « 111 » برعكس ، گاه نيز پيش مىآمد كه زنى ، شوهرش را بكشد . تا قربانى تغييرات اوضاع سياسى نگردد . « 112 » طلاق بسيار آسان انجام مىگرفت . همچنين نوعى از آن كه وسيله اهل تشيع شكل گرفته و به مرحلهء اجراء درآمده بود يعنى ازدواج موقت « 113 » ( متعه ) به زودى در ايران رواج يافت ، زيرا كه بيشتر مىتوانست شبيه پديده‌اى از عصر ساسانى باشد . « 114 » چنين شد كه پيوند اخلاقى بين مرد و زن - به‌ويژه در اقشار « بالا » كه در بين آنها ، ملاحظات سياسى ، و شبيه به ان نقشى ايفاء مىكرد - اغلب كاهش يافت . به وضوح و به‌عنوان يك استثناء گزارش شده است كه ابو شجاع ، پدر اولين سه برادر از آل بويه ، از مرگ همسرش سخت متأثر بود و آشكارا آن را بيان مىداشت . « 115 » حتى در قابوس‌نامه در رابطه با اندرزهاى مربوط به انتخاب همسر ، در هر حال از فهم و برترى دوشيزه بر زن بيوه سخن رفته است . توجه اصلى مىبايستى امّا بدان معطوف شود كه زن از خانواده مرفهى باشد ، و البتّه نبايد موقعيت او بالاتر از داماد باشد تا تقاضاهاى زيادى نداشته باشد . او مىبايستى خوب نگهدارى شده ، و از دنياى خارج عملا بريده باشد . براى خدمت به وى ، بايد حد اكثر برده سياهى گمارده شود . « 116 »

--> ( 111 ) . ( البتّه به اين شخص ارمنى ، به سبب احساسات خصمانه‌اش نسبت به اسلام نمىتوان اعتماد كرد ) Matth . 297 ( 112 ) . ابن اثير : الكامل ، ج 11 ، ص 173 و بعد - بندارى : زبدة النصره ، ص 295 ( حدود سال 555 ه / 1160 م : ملكشاه دوّم سلجوقى ) . ( 113 ) . در نزد سنيان تغييراتى يافته است ، رجوع كنيد به بخارى : الصحيح ( ذكر محلها : W . Heffening in der EI , III 836 IKS . چاپ شده همچنين توسط : R [ udolf Ernst ] Brunnows : Arabischer Chrestomathie , hrsg . von August Fischer , 3 . Aufl . Berlin 1924 , S . 164 f . ( Porta linguarum Orientalium XVI ) . ( 114 ) . ( و نيز پاورقى شماره 86 در همين فصل ) . Barlthold , Frau , 14 f . ( 115 ) . ابن اثير : الكامل ، ج 8 ، ص 84 ( حدود سال 287 ه / 900 م ) . ( 116 ) . قابوس‌نامه / چاپ ديتز ؛ ص 576 - 571 .