ادارى آن ) در اين حوزه نيز تأثير داشته است . اما اينكه آيا واقعا از تفاوت موجود بين حقوق مدنى تشيع و تسنن مىتوان « استنباط » كرد كه تا چه حد رسوم حقوقى ساسانى در اينجا اعمال مىگرديده است ، « 2 » قابل ترديد به نظر مىرسد ، زيرا كه حقوق تشيع به هيچ وجه منحصرا با روند تكاملى داخل ايران تماس پيدا نمىكند ( همان گونه كه نويسندگان جديد تمايل زياد به اين باور دارند ) . به‌هرحال شايسته به نظر مىرسيد كه فرمانرواى هر سرزمينى به طور منظم ( دو يا سه بار در هفته ) ، تصميم راجع به امور حقوقى را مشغله خود قرار دهد ، همان گونه كه ما واقعا اين امر را نزد سامانيان « 3 » و بعدها غوريان « 4 » - پس از آنكه

--> - : Zum sassanidischen Recht , 1 - 5 , ( Heidelberg 1918 - 1928 ) ( ebd . 1918 , Nr . 5 , 14 ; 1920 , Nr . 18 ; 1922 , Nr . 5 ; 1923 , Nr . 9 ) . - Eduard sachau : Syrische Rechtsbucher , hrsg . und ubers . ( Berlin 1914 ) , III , S . 1 - 201 . ( فقط كتاب حقوقى باقيمانده سوريه در متروپوليتن . ايشوع‌بوخت ، كه براساس حقوق ساسانى در نيمه دوّم قرن هشتم ميلادى براى انجمنهاى مسيحى ايران تدوين شده است ) . و نيز : فرخ : ماديگان هزار دادستان ( هزار رأى قضايى - حقوق ساسانى ) ، به‌صورت نسخه چاپ عكس . . . با مقدمه و به كوشش : Jivanji Jamshedji Modi ( پونا 1901 ) . و نيز : The Social code of the Parsis in Sasanian times or the Madigan - i hazar - Dadistan , Teil II , hrsg . Ervad T . D . Anklesararia . با مقدمه‌اى از j . j . Modi ( چاپ سنگى از روى نسخه انكلساريا ) ( Bombay 1912 ) ؛ و خلاصه‌اى از آن : Arthur Christensen : , , Introduction bibliographique al'hist . du droit de l'Iran ancien'' , in : Jacques Piren - ne : Introduction a l'histoire du droit egyptien , ( Brussel 1938 ) . و نيز : A . Pagliaro : , , Tracce di diritto sasanidico ne tratatelli morali pehlevici'' , in der Riv . Stud . Or . x , S . 468 - 477 u . كه مطالب بسيار جالبى : , , L'anticresi nel diritto sasanidico'' , Riv . Stud . Or . XV ( 1935 ) , S . 275 - 315 . دارد براى چينيان ( تانگ‌شو 2 / 3614 ) نه به طور كتبى ( بلكه شفاهى ) ، طول مدّت حبس و بازپرسى ( همچنين رديفى از انواع مجازات‌ها ) تعيين شده است . ( 2 ) . همچنين كتاب ريچارد فراى ( كتابشناسى شماره 20 ) ، ص 112 و بعد . ( 3 ) . مقدسى : احسن التقاسيم ، ص 328 ( سال 375 ه / 985 م در نيشاپور : يكشنبه‌ها و چهارشنبه‌ها دادگاه جنايى ، - - دوشنبه‌ها و پنج‌شنبه‌ها امور ادارى ) . ( 4 ) . ابن صاعد ، طبقات الامم ، ص 171 ( سال 602 ه / 1206 م ) .