مناسبات حقوقى درحالىكه ما درباره حقوق دولتى و ادارى ، حد اقل در اجراى عملى آن از طريق نوشته‌هاى تاريخى تا حدودى به خوبى آگاهى داريم ، منابع درباره حقوق جزايى و مدنى فوق‌العاده مغشوش است . ما هيچ‌گونه اسناد حقوقى و هيچ نوع احكام قانونى ديگرى كه شامل اتفاقات روزمره زندگى در قلمرو ايران باشد ، در اختيار نداريم تا از آن طريق بتوانيم حقوق قانونى و تعليمات فقها را تنها از لحاظ ارزش نظرى ، مورد بررسى قرار دهيم . از آنجايى كه گزارشهاى تاريخ‌نويسى توجهى به امور روزمره مبذول نداشته است ، مداركى هم براى مطالعه جزئيات اين مسائل وجود ندارد . شكّى نيست ، كه نظريات حقوقى ساسانى « 1 » ( و همچنين حقوق

--> ( 1 ) . در اين‌باره رجوع كنيد به : Christian Bartholomae : Uber ein sasanidisches Rechtsbuch , ( Heidelberg 1410 ) ( Sitz . Ber . der Phil . - hist . ، - . Klasse der Heidelberger AK . d . Wiss . 1920 , Nr 11 ) : , , Beitrage zur Kenntnis des sasanidischen Rechts , ' ' in der WZKM XXVII ( Wien 1913 ) , S . 347 - 374 . - : , , Der Verbalkontrakt im sasanidischen Rechts , ' ' in Zur Kenntnis der mittel iranischen Mundarten II , - ( Heidelberg 1917 ) , S . 3 - 15 ( Sitzt . - Ber . d . Heid . AK . d . Wiss . , phil . - hist . kl . 1917 Nr . 11 ) . -