برتولد اشپولر ( مترجم : جواد فلاطورى )
165
تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي )
بارعام ورود و خداحافظى ) « 759 » بخشى از تشريفات ثابت ايرانى - و به طور كلى مشرقزمين - را تشكيل مىداد . حتى برخى از هيئتهاى اعزامى تنها به همين دليل فرستاده مىشدند ؛ فرستاده نيز همچنين هديهاى دريافت مىداشت . « 760 » در آغاز ، هداياى سلسلههاى محلى به خلفاء كوچك بود : به طور مثال ، اسپاهبذ طبرستان در سال 148 ه / 765 م سنگهاى قيمتى و توليدات داخلى ، « 761 » يعقوب بن ليث در سال 255 ه / 869 م : كالسكههاى پربها ، باز شكارى ، لباس و مواد معطّر ( مشك و كافور ) و هر چيزى كه براى يك حاكم شايسته بود ، فرستاد و حدود سال 389 ه / 999 م حاكم گرگان به آخرين فرمانرواى سامانى « 762 » : 10 اسب عربى با تزئينات و آرايش سر از طلا ، 30 قطعه ( باجيل ؟ ) ابريشم ، 20 قاطر با تزئيناتى از طلا و نقره 30 بار شتر فرشهاى زيبا و « كالاهاى قيمتى » ، 1000000 درهم شاهى ، 30000 دينار طلا ، 50 قطعه ( تخته ) پارچه از شوشتر و نيز پارچههاى ديگر و كتان مصرى « 763 » پيشكش كرد و بالاخره مسعود غزنوى در سال 423 ه / 1032 م اين اجناس را به بغداد فرستاد : 100 لباس گرانقيمت ، ( در ميان آنها 10 لباس زربافت ) ، 50 كيسه مشك ، 100 حبه كافور ، 200 قطعه ( ميل ) « 764 » پرده بسيار زيبا ، 50
--> ( 759 ) . در سال 422 ه / 1031 م فرستادهء مسعود غزنوى نزد حاكم قراخانيان : بيهقى : تاريخ ، ص 217 . ( 760 ) . در سال 421 ه / 1030 م فرستاده خليفه از مسعود 200000 درهم ، يك اسب با زين مطلا ، 50 قوارهء لباس ، علاوه بر چوب عود ، مشك و كافور دريافت داشت ( بيهقى : تاريخ ، ص 44 ) و ديگرى در سال 423 ه / 1032 م يك قاطر و دو اسب دريافت داشت ( بيهقى : تاريخ ، ص 297 ) . ( 761 ) . ابن اسفنديار : تاريخ طبرستان ، ص 118 . ( 762 ) . طبرى ، تاريخ 3 ، ص 1706 ؛ تاريخ سيستان ، ص 214 . - برادرش عمرو در سال 265 ه / 879 م ميلهاى طلايى براى چادر و « چيزهايى شبيه به آن » فرستاد ( Krymskyj I 59 mit Anm 3 / 4 ) و بعدها ( سال 283 ه / 896 م ) 100 شتر خراسانى ، و شترهاى بسيار ديگرى از نژاد ديگر ، صندوقهايى مملوّ از پارچههاى گرانبها ، 4 ميليون درهم نقد ، يك صنم هندى با 4 دست كه با اشياء قيمتى تزيين شده بود ، فرستاد ( مسعودى : مروج الذهب ، ج 8 ، ص 125 و بعد ؛ تاريخ سيستان ، ص 261 ) . ( 763 ) . Nikbi 218 f . نكبى ( 764 ) . يك « ميل » اندازههاى متفاوتى دارد . رجوع كنيد به : Georg Wilhelm Freytag : Lexcion Arabico - Latinum , Bd . IV , ( Halle 1837 ) , S . 225 u . Edward William Lane : An Arabic - English Lexicon , I / 7 , ( London 1885 ) , S . 3026 , -