برتولد اشپولر ( مترجم : جواد فلاطورى )
153
تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي )
رواج عنوان « ملك » احتمالا موقعيت آل بويه نيز نقشبازى كرده است ، زيرا كه اين عنوان براى آنان كه خود اهل تشيع بودند ، هيچگونه اشكال مذهبى به وجود نمىآورد . « 680 » فقط به ندرت عنوان « صاحب » براى اعضاء سلسلههاى ايرانى ، مانند اسماعيل بن احمد سامانى در سال 301 ه / 913 م به كار مىرفت . « 681 » به زودى « صاحب » ، عنوانى براى وزراء شد ، ابتدا براى وزير آل بويه ابو القاسم . . . بن عبّاد طالقانى ( 385 - 323 ه / 995 - 939 م ) ، و سپس براى جانشينان وى متداول شد . « 682 » در سال 38 - 437 ه / 47 - 1046 م وزير ( ا ) بوكاليجار از فارس از جانب خليفه عنوان « رئيس رئيسالرؤسا » را دريافت داشت . « 683 » حكامى كه در آغاز ( مثلا در سال 22 ه / 643 م ) « 684 » حتى قراردادها را با عنوان ساده « عامل امير المؤمنين » امضاء مىكردند ، در قرون سوم تا پنجم هجرى قمرى / نهم تا يازدهم ميلادى در شهرهاى ايران اغلب عنوان « عميد » و يا « خوجه عميد » را دارا بودند . « 685 » عنوانهاى كامل اعضاء سلسلههاى ايرانى را فقط گهگاه سكهها ارائه مىدهند . طاهريان خود را به طور ساده تنها « امير » « 686 » مىناميدند ، محمد مناسبات خود را با خليفه - كه اغلب با عنوان « امير المؤمنين » و فقط يكبار توسط طلحه با عنوان « خليفة الله » « 687 » خوانده شد - با عنوان صريح « مولى امير المؤمنين » تأكيد
--> ( 680 ) . رجوع كنيد به : Barthold , Vorl . 106 ( 681 ) . مسكويه : تجارب الامم ، ج 1 ، ص 16 . ( 682 ) . ابن خلكان / چاپ ووستنفلد ، ج 1 ، ص 133 - دسلن ، ج 1 ، ص 110 . ( 683 ) . ابن اثير : الكامل ، ج 9 ، ص 182 . ( 684 ) . طبرى ، تاريخ 1 ، ص 2665 . ( 685 ) . ناصر خسرو : سفرنامه ، ص 93 ( سال 444 ه / 1052 م ) . - و نيز نگاه كنيد به مبحث « مأموران » در كتاب حاضر . ( 686 ) . Lane - Poole II , S . 73 f . , Nr . 242 f . IX , S . 176 , Nr . 239 . ( 687 ) . همان كتاب ، ج 9 ، ص 176 ، شماره 239 .