برتولد اشپولر ( مترجم : جواد فلاطورى )

128

تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي )

و ايرانيان نيز مسلمان شده بودند ، بدين سبب در تصدى مناصب جزء ادارى به طور قابل ملاحظه‌اى شركت داده شدند و اين امر بدان منجر شد كه ادارات در دست ايرانيان باقى بماند . با اين عمل درهم آميختگى ايرانيت و اسلام عميق‌تر شد « 482 » و از آن راه ترقى سلسله‌هاى محلى ، كه از قبل مأموران تعليم‌ديده در اختيار داشتند ، آسان گرديد . اينكه عناوين مأموران « 483 » در عصر سلجوقيان اغلب تركى بود ( باسقاق براى مأمور اخذ ماليات ، « 484 » كوتوال براى فرمانده قلعه‌ها ) ، « 485 » در مناسبات ملّى تغييرى به وجود نياورد ، زيرا كه تشكيلات ادارى همواره در دست ايرانيان باقى ماند . تشريفات ، رسوم حكّام و نشانهاى سلاطين « 486 » حكّام عصر اموى - همان‌طورى كه ديديم - كلا اعرابى بودند كه در وهلهء اول به فكر علايق عربهاى هم‌قبيله خود بودند ، به‌نحوىكه تحت فشار قرار دادن اعضاء قبايل عرب دشمن نيز به همين فكر بازمىگشت . هنگامى كه آنان بارعام داشتند ، « 487 » ( و در ملاء عام ظاهر مىشدند ) ، همچنين در جلسات مشورتى با اشراف

--> ( 482 ) . اصطخرى : مسالك الممالك ، ص 146 . ( 483 ) . اينكه از جانب آنان هيچ مقاومتى در مقابل سلجوقيان ( و مطمئنا نيز در مقابل ساير سلسله‌هاى ترك موجود ) صورت نگرفته است ، بيهقى ؛ تاريخ ، ص 400 گزارشهاى روشن‌كننده‌اى مىدهد . ( 484 ) . سال 607 ه / 1210 م در سمرقند : جوينى : تاريخ جهانگشا ، ج 2 ، ص 83 . ( 485 ) . راوندى : راحة الصدور ، ص 262 . - UZ . 55 ( همچنين در زمان سلجوقيان رجوع كنيد به : مؤلف ذيل كه به كرات ذكر مىكند : Kerim ad - Din b . mahmud Aqsarai : Musamarat al - Ahbar , hrsg . von Osman Turan ( u . d . T . Musameret ul - ahbar . mogollar Zamaninda Turkiye selcuklari tarihi ) , Ankara 1944 ( Turk Tarih kurumu yayinlarindan , III . R . , Nr . 1 ) . ( 486 ) . درباره نشانهاى سلاطين به طور كلى رجوع كنيد : Koprulu , senb 37 f ( قرن چهارم و پنجم هجرى قمرى - 11 / 10 ميلادى ) ؛ در مورد خلفاء : uz . If ( قرن 4 - 3 هجرى قمرى / 10 - 9 ميلادى ) ؛ در مورد تركان : Barthold , vorl . 118 ( قرن 5 هجرى قمرى / 11 ميلادى ) . ( 487 ) . در حدود سال 55 ه / 675 م حاكم سيستان سه‌شنبه‌ها : تاريخ سيستان ، ص 95 .