برتولد اشپولر ( مترجم : جواد فلاطورى )
126
تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي )
همچنين پيشكار « 464 » املاك سلطنتى ( صوافى ) « 465 » و در شهرها فرمانده پادگان ، بوده است . « 466 » در دهات ( تقريبا بهجاى شهردار ) رئيس وجود داشت . « 467 » مأمور ماليات هم يك تحصيلدار ماليات ( كه جابى ، جمع : جوبات و نيز بندار ناميده مىشد ) براى اخذ ماليات ( « خراج » ) ، و يك ضامن ماليات ( ضمانات ) زير نظر خود داشت . « 468 » رئيس عالى پليس ( امير السوق ) ( كه عضو زيردست « صاحب الشرطة » بود ) خود ، افراد پليس ( اصحاب معاون ) و « پليس امر به معروف » « 469 » را نيز تحت فرمان داشت . همچنين « محتسب » از او اطاعت مىكرد . نه فقط نظارت بر بازار ، بلكه تنظيم امور مربوط به ذميّان « 470 » نيز بر عهده محتسب بود . او مىبايست مراقبت كند كه آنان بر اسب سوار نشوند ، اسلحه و شمشير حمل نكنند ، ساختمانهايشان بلندتر از ساختمانهاى مسلمانان نباشد ، و در اجتماعات در رديف جلو و يا در جايگاه بزرگان ننشينند ، در انظار عمومى شراب و خوك نشان ندهند ، مراسم مذهبى خود را آرام ( و جشنهايشان را نه در انظار ) برگزار كنند و سوگوارى را نيز به صداى بلند انجام ندهند . « 471 » از آغاز ، اين تمايل وجود داشت كه حتى مناصب جزء ادارى در كنار مشاغل قضاوت و تحصيلدارى « 472 » موروثى گردد . براى به دست آوردن مناصب قضاوت و
--> ( 464 ) . اينكه آيا خزانهدار مسعود غزنوى در بست در سال 428 ه / 1037 م با آن يكى بوده است ، كاملا مشخص نيست : بيهقى : تاريخ ، ص 529 ، 543 . ( 465 ) . در مورد املاك خالصه رجوع كنيد به مبحث « املاك خالصه » در فصل مناسبات ارضى كتاب حاضر . و نيز نساجى طراز در خراسان در قرن هشتم تحت نظر مأموران خودى بود : كتاب الاغانى / قاهره ، ج 6 ، ص 240 . ( 466 ) . ابن حوقل : المسالك و الممالك ، ج 2 ، ص 307 ، 309 و نيز نام « نواب » براى يكى ( ! ؟ رجوع كنيد به ( Nabob از آنان در مناطق كردنشين شهر زور در سال 404 ه / 14 - 1013 م نامأنوس است : ابن اثير : الكامل ، ج 9 ، ص 84 . - مناسبات شبيه به آن در بين النهرين : . Michael 541 . - Mez 73 f . ( 467 ) . ( 468 ) . رجوع كنيد به مبحث « خراج و صدقه » در كتاب حاضر . ( 469 ) . ابن حوقل : المسالك و الممالك ، قبل ما 2 ، ص 430 ؛ مفاتيح العلوم ، ص 118 ، سياستنامه ، ص 41 . ( 470 ) . مقايسه كنيد با ص 334 و بعد جلد اول كتاب حاضر . ( 471 ) . 106 f . - Grunebaum 217 f . ( و نيز پاورقى شماره 1 همين فصل ) As - saizari ( 472 ) . ابن حوقل : المسالك و الممالك ، ج 2 ، ص 293 ( فارس چهارم ه / قرن دهم م ) .